Η μάστιγα της συνήθειας: Πώς ο “αυτόματος πιλότος” μας εμποδίζει από την εξέλιξη

Ο εγκέφαλός σου λατρεύει αυτή τη ρουτίνα, σωστά; Ναι, αφού θέλει να γλιτώνει ενέργεια και γι’ αυτό ενεργοποιεί τον “αυτόματο πιλότο”.

Παρόλο που αυτός ο μηχανισμός μας σώζει από το να… ξαναμαθαίνουμε πώς να δένουμε τα κορδόνια μας κάθε πρωί, μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε μια “χρυσή φυλακή” που μας εμποδίζει να εξελιχθούμε.

Ας δούμε πώς αυτή η άνεση της συνήθειας μας κρατάει στάσιμους και πώς μπορούμε να πάρουμε και πάλι το τιμόνι στα χέρια μας.

1.  Πέφτουμε στην παγίδα της άνεσης

Έχεις αναρωτηθεί ποτέ γιατί οι άνθρωποι μένουν σε δουλειές που δεν τους γεμίζουν ή σε σχέσεις που έχουν τελειώσει; Μα πολύ απλά γιατί ο αυτόματος πιλότος τρέφεται από την ασφάλεια - οτιδήποτε καινούργιο φαντάζει στο υποσυνείδητο ως απειλή και έτσι το “γνωστό κακό” μοιάζει πιο διαχειρίσιμο από το “άγνωστο καλό”.

2.  Εμμένουμε σε συνήθειες που κοστίζουν (κυριολεκτικά και μεταφορικά)

Αυτή η τάση μας να μην ψάχνουμε το “κάτι παραπάνω” επειδή έχουμε συνηθίσει τα ίδια και τα ίδια, έχει και πρακτικό αντίκτυπο. Πόσοι από εμάς πληρώνουμε συνδρομές σε Netflix και Disney+ που ποτέ δεν βλέπουμε επειδή… βαριόμαστε να κάνουμε cancel; Ή ακριβοπληρώνουμε λογαριασμούς αντί να βρούμε προσφορές ρεύματος από nrg, παρόλο που η αλλαγή παρόχου είναι πιο εύκολη από ποτέ; Το ίδιο ισχύει για όλα: η αδράνεια κοστίζει. Τι θα έλεγες λοιπόν να ξεκινήσεις με κάτι πολύ απλό, όπως το να επιλέξεις διαφορετικό κατάστημα για το σημερινό delivery από Wolt; Ακόμα και κάτι τόσο μικρό, όπως μια διαφορετική γεύση ή συνταγή, μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για κάτι μεγαλύτερο.

3.  Ο εγκέφαλός μας “σκουριάζει”

Το πρόβλημα ωστόσο δεν είναι μόνο πρακτικό. Άμεσο αποτέλεσμα της έλλειψης νέων ερεθισμάτων είναι και η πνευματική στασιμότητα, καθώς ο εγκέφαλός μας είναι σαν έναν μυ τον οποίο, αν δεν τον “προκαλέσουμε” με κάτι καινούργιο, θα τον δούμε αργά ή γρήγορα να ατονεί.

Αντιθέτως, όταν μαθαίνεις μια νέα τέχνη, όταν ξεκινάς ένα καινούργιο χόμπι ή όταν απλά διαβάζεις ένα λογοτεχνικό είδος που δεν συνηθίζεις, τότε δημιουργούνται νέες νευρικές συνδέσεις και η δημιουργικότητά σου μένει ζωντανή, που είναι και το ζητούμενο. Εσύ, τι χόμπι θα ήθελες να ξεκινήσεις;

4.  Αφήνουμε ευκαιρίες να πάνε χαμένες

Ταυτόχρονα, όταν το βλέμμα σου είναι καρφωμένο στο οικείο μονοπάτι, όταν είσαι τόσο συγκεντρωμένος/η στο να εκτελέσεις τη ρουτίνα σου, το μυαλό σου φιλτράρει και απορρίπτει καθετί καινούργιο ως απειλή. Με μαθηματική ακρίβεια, αυτό οδηγεί σε χαμένες ευκαιρίες, όπως σε μια νέα επαγγελματική πρόταση που περνάει απαρατήρητη ή μια ενδιαφέρουσα γνωριμία που θα μείνει στο επίπεδο της καλημέρας.

Το πρόβλημα είναι ότι οι ευκαιρίες που θα μπορούσαν να σου αλλάξουν τη ζωή δεν έρχονται με φωτεινή επιγραφή - τις περισσότερες φορές βρίσκονται ακριβώς δίπλα σου, περιμένοντας να σηκώσεις το κεφάλι από τον αυτόματο πιλότο και, αν δεν εκπαιδεύσεις τον εαυτό σου να κοιτάζει δεξιά και αριστερά, θα συνεχίσεις να προσπερνάς θησαυρούς, θεωρώντας τους απλώς μέρος του ντεκόρ της καθημερινότητάς σου.

5.  Χάνουμε τη σύνδεση με το “εδώ” και το “τώρα”

Όταν λειτουργούμε μηχανικά όμως, η επίγνωσή μας, το λεγόμενο mindfulness, πηγαίνει περίπατο. Κι όσο εσύ αναλύεις το χθες ή αγωνιάς για το αύριο, όσο το παρόν περνάει απαρατήρητο, όσο δεν προσέχεις τι συμβαίνει γύρω σου, πώς θα καταλάβεις ότι οι ανάγκες σου έχουν αλλάξει;

Από μόνη της η συνήθεια και η ρουτίνα δεν είναι κάτι κακό - κακό είναι να τις αφήνεις να ορίζουν τη ζωή σου. Μην ξεχνάς ότι η πραγματική μαγεία συμβαίνει όταν αποφασίζεις να πάρεις το ρίσκο να είσαι ο εαυτός σου, συνειδητά, σε κάθε δευτερόλεπτο. Εκεί αλλάζουν τα πάντα.