Όταν η περιφρόνηση γίνεται «κανονικότητα»: Το βίωμά μου μέσα στην αθόρυβη απαξίωση

Έχω βρεθεί κι εγώ εκεί. Σε εκείνο το σημείο όπου νιώθεις πως, ό,τι κι αν κουβαλάς, όσο κι αν παλεύεις να ακουστείς, ο άνθρωπος δίπλα σου μοιάζει να μην αγγίζεται. Θυμάμαι την αίσθηση του να προσπαθώ να «αποδείξω» πως αυτό που νιώθω είναι αληθινό, λες και χρειαζόμουν κάποιο επίσημο πιστοποιητικό για τον πόνο μου. Αν το ζεις κι εσύ, θέλω να ξέρεις πως δεν είσαι μόνος.

Για μένα, το πιο εξουθενωτικό δεν ήταν οι μεγάλες συγκρούσεις, αλλά η αθόρυβη περιφρόνηση. Αυτή η αίσθηση ότι οι ανάγκες μου, τα όριά μου, ακόμα και οι χαρές μου, αντιμετωπίζονταν με μια ελαφριά ανατίναξη των ώμων. Η περιφρόνηση είναι ύπουλη· δεν είναι «καθαρή» απόρριψη που σε κάνει να φύγεις αμέσως. Είναι μικρές, επαναλαμβανόμενες πράξεις που με έκαναν να αναρωτιέμαι διαρκώς: «Μήπως υπερβάλλω;».

Κατάλαβα αργότερα πως η περιφρόνηση δεν είναι μίσος. Είναι κάτι πιο διαβρωτικό: είναι η τοποθέτηση του άλλου σε ένα σκαλί πιο κάτω. Ένιωθα πως η εσωτερική μου εμπειρία δεν άξιζε τον χρόνο ή την προσοχή του. Και το χειρότερο ήταν η σύγχυση. Μια μέρα «κανονικότητας» ή τρυφερότητας ήταν αρκετή για να με κάνει να ακυρώσω όλα όσα ένιωθα την προηγούμενη.

Σταμάτησα να προσπαθώ να «διαγνώσω» τον άλλον και άρχισα να κοιτάζω το μοτίβο. Είδα την τιμωρητική απόσυρση — εκείνη την παγερή σιωπή που με άφηνε μόνο μου με το πρόβλημα, χωρίς καμία γέφυρα επικοινωνίας. Είδα την υποτίμηση να φοράει το προσωπείο του χιούμορ, με ειρωνείες και «καρφιά» που μετά βαφτίζονταν «απλά ένα αστείο». Ένιωσα την ακύρωση κάθε φορά που μου έλεγαν «είσαι υπερευαίσθητος», αναγκάζοντάς με να μαζεύομαι και να σωπαίνω για να μη γίνομαι «φορτικός».

Βίωσα την αδιαφορία που πονάει περισσότερο από τον θυμό, εκείνο το κενό όταν οι μικρές μου νίκες δεν έβρισκαν κανέναν αντίλαλο. Άκουσα το «έτσι είμαι και θα μιλάω όπως μου βγαίνει», μια ψευτο-αυθεντικότητα που χρησιμοποιούνταν ως άδεια για να με πληγώνουν χωρίς τύψεις. Και το κυριότερο; Μετά από κάθε ρήξη, δεν υπήρχε καμία διάθεση για αποκατάσταση. Μέναμε στον πάγο, μέχρι το θέμα απλώς να «ξεχαστεί», αφήνοντας όμως μέσα μου ένα ακόμα στρώμα πικρίας.

Χρειάστηκε χρόνος για να καταλάβω ότι η απαξίωση δεν είναι «κανονικότητα». Χρειάστηκε να σταματήσω να διαπραγματεύομαι την αξία μου και να αρχίσω να ακούω αυτό που η ψυχή μου φώναζε.

Συμβουλές για σένα

Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτή τη δυναμική, μην περιμένεις να αλλάξει ο άλλος από μόνος του. Πάρε την κατάσταση στα χέρια σου με αυτούς τους τρόπους:

Ονόμασε τη συμπεριφορά, όχι τον χαρακτήρα: Μην πεις «είσαι κακός άνθρωπος». Πες: «Όταν ειρωνεύεσαι αυτό που λέω, νιώθω ότι δεν με σέβεσαι και απομακρύνομαι». Μίλα για το πώς νιώθεις εσύ με το συγκεκριμένο μοτίβο.

Θέσε αδιαπραγμάτευτα όρια στην επικοινωνία: Μη δέχεσαι να συνεχίσεις μια κουβέντα αν υπάρχει προσβολή ή απαξίωση. Πες ξεκάθαρα: «Θέλω πολύ να συζητήσουμε, αλλά όχι με αυτόν τον τρόπο. Θα επανέλθω όταν μπορούμε να μιλήσουμε με σεβασμό».

Παρατήρησε τις πράξεις, όχι τις υποσχέσεις: Οι λέξεις «θα το προσπαθήσω» δεν σημαίνουν τίποτα αν το μοτίβο επαναλαμβάνεται την επόμενη μέρα. Δώσε βάση στη σταθερή αλλαγή συμπεριφοράς και όχι στις συγγνώμες της στιγμής.

Μην απομονώνεσαι: Η περιφρόνηση σε κάνει να νιώθεις «λίγος/η». Βγες έξω, μίλα με φίλους, ασχολήσου με πράγματα που σε κάνουν να νιώθεις ικανή και άξια. Κράτα την αυτοεκτίμησή σου μακριά από τη γνώμη του ανθρώπου που σε υποτιμά.

Ζήτα τη βοήθεια ειδικού: Μερικές φορές η φθορά είναι τόσο βαθιά που δεν μπορείς να δεις καθαρά την πραγματικότητα. Ένας θεραπευτής θα σε βοηθήσει να βρεις ξανά τη φωνή σου και να αποφασίσεις αν αυτή η σχέση έχει όντως περιθώρια βελτίωσης ή αν σε καταστρέφει.

Μη συνηθίζεις τον πόνο: Το πιο σημαντικό είναι να θυμάσαι ότι η αγάπη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς σεβασμό. Αν κάτι μέσα σου πονάει σταθερά, άκουσέ το. Έχεις δικαίωμα σε μια σχέση όπου θα νιώθεις ασφάλεια και εκτίμηση.