«Όλα έχουν ξεκαθαριστεί, εκτός από το πώς να ζεις» Jean-Paul Sartre

Ο πιο σημαντικός υπαρξιστής, ο Jean-Paul Sartre, γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1905 αλλά η φωνή του ακούγεται ακόμα ηχηρή κι επίκαιρη

Αγγελική Λάλου

Συγγραφέας, διανοούμενος, κριτικός, υπαρξιστής, πολιτικός ακτιβιστής, ήξερε τη δύναμη των λέξεων, της σκέψης και των αποφάσεων και γι’ αυτό υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους φιλοσόφους. Ο Ζαν-Πoλ Σαρτρ (Jean-Paul Charles Aymard Sartre), γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1905 και πέθανε στις 15 Απριλίου 1980.  Ο Σαρτρ ήταν Γάλλος φιλόσοφος, λογοτέχνης, κριτικός και ο κυριότερος εκπρόσωπος του φιλοσοφικού υπαρξισμού και φαινομενολογίας, καθώς και υποστηρικτής της πολιτικής θεωρίας του Μαρξισμού. Θεωρούσε ότι οι διανοούμενοι πρέπει να παίζουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία και ο ίδιος υπήρξε ένας εσωτερικά στρατευμένος καλλιτέχνης (όχι όμως και στρατευμένος από κάποιο κράτος ή καθεστώς) στηρίζοντας τις αριστερές πολιτικές επιλογές του με τη ζωή του και το έργο του. Στις δυτικές χώρες του ασκήθηκε έντονη κριτική για την υποστήριξή του προς τις κομμουνιστικές κυβερνήσεις της εποχής, όπως αυτές του Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα, του Μάο στην Κίνα, καθώς και των Ερυθρών Χμερ στην Καμπότζη, αλλά και εντός της Γαλλίας για την υποστήριξη των Αλγερινών επαναστατών έναντι των γαλλικών στρατευμάτων κατά τον πόλεμο της Αλγερίας. Για τη στάση του αυτή έγινε απόπειρα δολοφονίας εναντίον του.

Ο Σαρτρ είναι επίσης γνωστός για την ανοικτή σχέση που διατηρούσε με τη διάσημη θεωρητικό του φεμινισμού και φιλόσοφο-μυθιστοριογράφο, Σιμόν ντε Μποβουάρ. Αχώριστοι πάνω από μισό αιώνα και οι δύο μαζί αμφισβήτησαν τις κοινωνικές και πολιτισμικές συμβάσεις του περιβάλλοντος στο οποίο μεγάλωσαν, το οποίο θεωρούσαν μεγαλοαστικό και ρηχό (μπουρζουά) ως προς τον τρόπο ζωής και σκέψης. Η σύγκρουση μεταξύ της καταδυναστευτικής, και πνευματικά καταστροφικής συμμόρφωσης με το κατεστημένο, και η αναζήτηση του αυθεντικού τρόπου του υπάρχειν αποτέλεσε την κύρια θεματολογία της πρώιμης περιόδου του Σαρτρ, το οποίο και αποτύπωσε στο κύριο φιλοσοφικό του έργο με τίτλο Το είναι και το μηδέν (L'Être et le Néant) το οποίο εκδόθηκε το 1943, ενώ άλλα σημαντικά φιλοσοφικά έργα του αποτελούν το Ο υπαρξισμός είναι ανθρωπισμός (L'existentialisme est un humanisme) του 1946, και η Κριτική της διαλεκτικής λογικής (La Critique de la raison dialectique) του 1960.

Αποστρεφόταν τις επίσημες τελετές και τα αξιώματα και γι' αυτό τον λόγο, το 1964, αρνήθηκε να παραλάβει το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, αναφέροντας πως ένας συγγραφέας δεν πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να μετατραπεί σε θεσμό. Το έργο του εξακολουθεί να επηρεάζει και να αποτελεί αντικείμενο μελέτης της κοινωνιολογίας, κριτικής θεωρίας, μετα-αποικιοκρατισμού, και λογοτεχνικής ανάλυσης.

Για την εργογραφία του στα ελληνικά: ΠΡΟΣΩΠΟ – Βιβλιοnet (biblionet.gr)

Με αφορμή την επέτειο από τον θάνατό του, θυμόμαστε μερικές από τις χαρακτηριστικές του φράσεις:

«Όταν οι πλούσιοι κάνουν πόλεμο, οι φτωχοί είναι αυτοί που πεθαίνουν».

 

«Αν είσαι μόνος όταν είσαι μόνος, είσαι σε κακή παρέα».

 

«Ελευθερία είναι αυτό που κάνεις με ό,τι σου έχουν κάνει».

 

«Όλα έχουν ξεκαθαριστεί, εκτός από το πώς να ζεις».

 

«Κάθε υπάρχον πράγμα γεννιέται χωρίς λόγο, παρατείνεται από αδυναμία και πεθαίνει τυχαία».

https://www.instagram.com/p/Cag0ctLok2B/

«Μόνο ο τύπος που δεν κωπηλατεί έχει χρόνο να κουνήσει τη βάρκα».

 

«Η ζωή παύει να έχει νόημα τη στιγμή που χάνεις την ψευδαίσθηση ότι είσαι αιώνιος».

 

«Η κόλαση είναι οι άλλοι».

 

«Αν η λογοτεχνία δεν είναι το παν, δεν αξίζει ούτε μια ώρα τον κόπο κάποιου».

 

«Η τρεις η ώρα είναι πάντα πολύ αργά ή πολύ νωρίς για οτιδήποτε θέλετε να κάνετε».

 

«Η δέσμευση είναι πράξη, όχι λέξη».

«Δεν ξέρουμε τι θέλουμε και όμως είμαστε υπεύθυνοι γι' αυτό που είμαστε - αυτό είναι το γεγονός».

 

«Δεν κρίνουμε τους ανθρώπους που αγαπάμε».

 

«Η ζωή ξεκινά από την άλλη πλευρά της απόγνωσης».

 

«Κανένα πεπερασμένο σημείο δεν έχει νόημα χωρίς ένα άπειρο σημείο αναφοράς».

«Μένει μόνο μια μέρα, που ξεκινά πάντα από την αρχή: μας δίνεται την αυγή και μας αφαιρείται το σούρουπο».

 

«Όπως όλοι οι ονειροπόλοι, μπέρδεψα την απογοήτευση με την αλήθεια».

 

«Ότι Θεός δεν υπάρχει, δεν μπορώ να το αρνηθώ, Ότι όλο μου το είναι φωνάζει για τον Θεό δεν μπορώ να ξεχάσω».

 

«Μισώ τα θύματα που σέβονται τους δήμιους τους».

 

«Αν έγινα φιλόσοφος, αν έχω αναζητήσει τόσο έντονα αυτή τη φήμη που ακόμα περιμένω, όλα έγιναν βασικά για να αποπλανήσω τις γυναίκες».

 

«Μόλις ακούσεις τις λεπτομέρειες της νίκης, είναι δύσκολο να την διακρίνεις από μια ήττα».

https://www.instagram.com/p/CcVBeVquVm2/

«Ο άνθρωπος δεν είναι το άθροισμα αυτών που έχει ήδη, αλλά μάλλον το άθροισμα αυτών που δεν έχει ακόμα, αυτού που θα μπορούσε να έχει».

 

«Ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος - γιατί μόλις βρεθεί στον κόσμο, είναι υπεύθυνος για όλα όσα κάνει».

 

«Πρέπει να ενεργούμε με πάθος πριν μπορέσουμε να το νιώσουμε».

 

«Η καλύτερη δουλειά δεν είναι αυτό που είναι πιο δύσκολο για σένα – είναι αυτό που κάνεις καλύτερα».

 

«Μόνο στις αποφάσεις μας είμαστε σημαντικοί».

«Ο Θεός είναι απουσία. Ο Θεός είναι η μοναξιά του ανθρώπου».

 

«Ο φασισμός δεν ορίζεται από τον αριθμό των θυμάτων του, αλλά από τον τρόπο που τα σκοτώνει. Μια χαμένη μάχη είναι μια μάχη που κάποιος νομίζει ότι έχει χάσει».

 

«Όλες οι ανθρώπινες ενέργειες είναι ισοδύναμες και όλες είναι καταρχήν καταδικασμένες σε αποτυχία».

 

«Μια χαμένη μάχη είναι μια μάχη που κάποιος νομίζει ότι έχει χάσει».

 

«Δεν είμαι πια σίγουρος για τίποτα. Αν χορτάσω τις επιθυμίες μου, αμαρτάνω αλλά απελευθερώνομαι από αυτές. Αν αρνηθώ να τους ικανοποιήσω, μολύνουν ολόκληρη την ψυχή».

 

«Ο άνθρωπος είναι πλήρως υπεύθυνος για τη φύση του και τις επιλογές του».

 

«Ο ολοκληρωτικός πόλεμος δεν είναι πλέον πόλεμος που διεξάγεται από όλα τα μέλη μιας εθνικής κοινότητας ενάντια σε όλα τα μέλη μιας άλλης. Είναι ολοκληρωτικός... γιατί μπορεί κάλλιστα να αφορά όλο τον κόσμο».

 

«Η σκέψη μου είμαι εγώ: γι' αυτό δεν μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι. Υπάρχω γιατί νομίζω ότι δεν μπορώ να κρατηθώ από το να σκέφτομαι».

 

«Οι φτωχοί δεν ξέρουν ότι η λειτουργία τους στη ζωή είναι να ασκούν τη γενναιοδωρία μας».

 

«Κανένα φύλο, χωρίς κάποια γονιμοποίηση των συμπληρωματικών χαρακτήρων του άλλου, δεν είναι ικανό να επιτύχει τα υψηλότερα όρια της ανθρώπινης προσπάθειας».

 

«Όσον αφορά τους ανθρώπους, δεν με ενδιαφέρει τι είναι, αλλά τι μπορούν να γίνουν».

 

«Δεν πιστεύω στον Θεό. Η ύπαρξή του έχει διαψευστεί από την Επιστήμη. Αλλά στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, έμαθα να πιστεύω στον άνθρωπο».

«Δεν έχω ανάγκη για καλές ψυχές: ένα επίτευγμα είναι αυτό που ήθελα».

 

«Φόβος; Αν κέρδισα κάτι με το να καταρρίψω τον εαυτό μου, είναι ότι δεν έχω πια τίποτα να φοβηθώ».

 

«Οι λέξεις είναι πιο ύπουλες και ισχυρές από όσο νομίζουμε».

 

«Πάντα κάποιος πεθαίνει πολύ νωρίς ή πολύ αργά. Κι όμως, η ζωή είναι εκεί, έχει τελειώσει: η γραμμή έχει τραβηχτεί, και πρέπει όλα να αθροιστούν. Δεν είσαι τίποτα άλλο από τη ζωή σου».

 

«Η πολιτική είναι επιστήμη. Μπορείτε να αποδείξετε ότι έχετε δίκιο και ότι οι άλλοι έχουν άδικο».

«Μπέρδεψα τα πράγματα με το όνομά τους: αυτό είναι πεποίθηση».

 

«Το κακό είναι το προϊόν της ικανότητας των ανθρώπων να κάνουν αφηρημένο αυτό που είναι συγκεκριμένο».

 

«Για να γίνει περιπέτεια ένα περιστατικό, είναι απαραίτητο και αρκετό να το αφηγηθεί κανείς».

 

«Κάθε εποχή έχει τη δική της ποίηση. Σε κάθε εποχή οι περιστάσεις της ιστορίας επιλέγουν ένα έθνος, μια φυλή, μια τάξη για να πάρουν τη δάδα δημιουργώντας καταστάσεις που μπορούν να εκφραστούν ή να ξεπεραστούν μόνο μέσω της ποίησης».

Επιλογή βιβλίων για τη ζωή και το έργο του Jean-Paul Sartre:

Huis Clos and Other Plays - Book Odyssey

Iron in the Soul - Book Odyssey

Nausea - Book Odyssey

The Age of Reason - Book Odyssey

The Imagination - Book Odyssey

The Reprieve - Book Odyssey

Words - Book Odyssey

Τι είναι η υποκειμενικότητα; - Book Odyssey

Η ναυτία - Book Odyssey

Η πόρνη που σέβεται - Book Odyssey

Η υπερβατικότητα του εγώ - Book Odyssey

Ο τοίχος - Book Odyssey

Οι μύγες - Book Odyssey

Οι Μύγες - Book Odyssey

Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημα - Book Odyssey

Τα βρώμικα χέρια - Book Odyssey

Το Είναι και το Μηδέν - Book Odyssey

Χούσσερλ - Φώκνερ - Καρτέσιος. Τέσσερα κείμενα - Book Odyssey

Sartre - Book Odyssey



About us

allYOU

Φρέσκο (ολόφρεσκο), δικό σου (καταδικό σου) site:
allyou.gr. Δηλαδή όλη εσύ, όλα εσύ. Όλα για σένα, όλα από σένα.

Ποιοι είμαστε

Top
0
Shares