Εφτά τραγούδια θα σου πω… γιατί τόσα θυμάμαι!

Αν δυσκολεύεσαι να θυμηθείς έναν αριθμό τηλεφώνου που σου είπε κάποιος μόλις πριν από λίγα λεπτά ή αν ξεχνάς κάποια από τα ψώνια γιατί άφησες στο σπίτι τη λίστα που έγραψες, μην ανησυχείς - δεν αποτελεί ένδειξη νοητικής παρακμής. Στην πραγματικότητα, είναι κάτι φυσικό κι έχει και επιστημονική εξήγηση.

Αμέτρητα ψυχολογικά πειράματα έχουν δείξει ότι, κατά μέσο όρο, η μεγαλύτερη ακολουθία που μπορεί να θυμηθεί ένα κανονικό άτομο κατά τη διάρκεια μιας τυπικής ανάκλησης γνώσεων περιέχει περίπου επτά στοιχεία. Αυτό το όριο, το οποίο οι επιστήμονες το ονόμασαν «μαγικό αριθμό επτά» όταν το ανακάλυψαν στη δεκαετία του 1950, είναι η τυπική ικανότητα αυτού που αποκαλείται λειτουργική μνήμη του εγκεφάλου.

Τώρα οι φυσικοί έχουν βρει ένα μοντέλο εγκεφαλικής δραστηριότητας που φαίνεται να εξηγεί τον λόγο πίσω από τον μαγικό αυτόν αριθμό μνήμης.

Εάν η μακροχρόνια μνήμη είναι σαν μια τεράστια βιβλιοθήκη τυπωμένων τόμων, η μνήμη εργασίας είναι ένας πίνακας κιμωλίας στον οποίο γράφουμε και διαγράφουμε γρήγορα πληροφορίες. Ο πίνακας κιμωλίας, ο οποίος παρέχει συνέχεια από τη μία σκέψη στην άλλη, είναι επίσης ένα μέρος για γρήγορους και πρόχειρους υπολογισμούς. Μετατρέπει τις προφορικές λέξεις που αποτελούν έναν αριθμό τηλεφώνου σε ψηφία που μπορούν να καταγραφούν ή να χρησιμοποιηθούν για να απαντήσουν λογικά σε μια ερώτηση. Η μνήμη εργασίας είναι απαραίτητη για τη συνέχιση των συνομιλιών, την πλοήγηση σε μια άγνωστη πόλη και την αντιγραφή των κινήσεων σε ένα νέο βίντεο γυμναστικών ασκήσεων.

Είναι πολύ εύκολο να δοκιμάσεις να δεις πόσο μπορείς να χωρέσεις σε αυτόν τον πίνακα κιμωλίας. Γράψε μια λίστα με δέκα λέξεις ή αριθμούς. Διάβασε τη λίστα μία φορά και, στη συνέχεια, προσπάθησε να ανακαλέσεις τις πληροφορίες. Οι περισσότεροι άνθρωποι φτάνουν τα επτά ή μπορεί και λιγότερα.

Ένα λογικό συμπέρασμα: καθώς ο νοητικός αυτός κατάλογος μεγαλώνει, οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να κάνουν λάθη ή να ξεχάσουν εντελώς κάποιες από τις νέες πληροφορίες. Αλλά γιατί τα κυκλώματα των νευρώνων στον εγκέφαλό σου παράγουν έναν τόσο μικρό πίνακα κιμωλίας;

Σε μια έρευνα που δημοσιεύθηκε, νευροεπιστήμονες παρουσίασαν μια μαθηματική εικόνα για το πώς ενεργοποιούνται οι νευρώνες όταν θυμάσαι μια ακολουθία βημάτων - όπως οδηγίες κατεύθυνσης, την εκτέλεση μιας συνταγής, τα ψηφία ενός αριθμού τηλεφώνου ή τις λέξεις σε μια πρόταση.

Όταν ακούς μια φράση από εφτά λέξεις, ένα διαφορετικό σύμπλεγμα νευρώνων ενεργοποιείται κατά τη διάρκεια κάθε λέξης. Όταν ένα σύμπλεγμα πυροδοτεί, καταστέλλει τα άλλα στιγμιαία, δημιουργώντας συνδέσεις από τη μία λέξη προς την επόμενη.

Στο μοντέλο που παρουσιάστηκε σε αυτή τη μελέτη, η διέγερση ενός συγκεκριμένου κυκλώματος νευρώνων αντιπροσωπεύει ένα μόνο σημείο. Καθώς οι νευρώνες ενεργοποιούνται από λέξη σε λέξη, ο εγκέφαλος δημιουργεί μονοπάτια από το ένα σημείο του εγκεφάλου στο άλλο, δηλαδή στο επόμενο.

Όταν απομνημονεύεις μια πρόταση, ο εγκέφαλος ακολουθεί αυτά τα μονοπάτια από βήμα σε βήμα για να αναπαράγει την ακολουθία, όπως ένας σχοινοβάτης κάνει προσεχτικά το ένα βήμα μετά άλλο βάζοντας το ένα πόδι μετά το άλλο μπροστά.

Καθώς μια πρόταση ή μια σειρά αριθμών μεγαλώνει, γίνεται εκθετικά πιο δύσκολη αντίστοιχα η ανάκληση στοιχείων και πληροφοριών (μεγαλώνει δηλαδή ο βαθμός δυσκολίας ανάκλησης).

Ένα τρικ για να διαχειρίζεσαι μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών και στοιχείων είναι να τα χωρίζεις σε εφτά μικροενότητες. Εφτά βήματα τη φορά και μετά άλλα εφτά ή και λιγότερα. Η εκτέλεση εργασιών που είναι χωρισμένες σε βήματα έχεις ήδη διαπιστώσει εμπειρικά ότι μαθαίνεται και καταγράφεται πιο εύκολα στο μυαλό σου.

Κι αν έχεις επαναπαυθεί στο να χρησιμοποιείς τεχνολογικά βοηθήματα που ξεπερνούν σε δυνατότητες μνήμης κατά πολύ το 7, δεν είναι κακό να αρχίσεις να χρησιμοποιείς και τον δικό σου σκληρό δίσκο όσο γίνεται…

Στο κάτω κάτω δεν είναι και τόσο δύσκολο να θυμηθείς τα 7 πρώτα τραγούδια της playlist σου… ή μήπως σου είναι;