Τρώω κάθε βράδυ μπρόστα στην τηλέοραση και, ναι, μου κάνει καλό!

Η τηλεόραση αποτελεί για πολλούς βασικό κομμάτι της καθημερινής ρουτίνας. Μετά από μια κουραστική μέρα στη δουλειά ή στις υποχρεώσεις του σπιτιού, το να καθίσει κανείς στον καναπέ με το πιάτο του και να απολαύσει την αγαπημένη του σειρά ή ένα δελτίο ειδήσεων μοιάζει με μικρή πολυτέλεια. Όμως, είναι άραγε αθώα αυτή η συνήθεια; Μπορεί να έχει επιπτώσεις στη διατροφή, στην υγεία αλλά και στις κοινωνικές μας σχέσεις; Τη δεκαετία του ‘70 στην Αμερική κυκλοφορούσαν ειδικά τραπεζάκια που δίπλωναν και χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για να τρώει κανείς μπροστά στη τηλεόραση.

Βραδινό φαγητό μπροστά στη τηλεόραση; 

Τα τραπεζάκια αυτά στην ελληνική τους εκδοχή – θα μπορούσαμε να πούμε- κυκλοφορούσαν σε ξύλο, δεν δίπλωναν και ήταν μία πιο κομψή εκδοχή αυτού που οι Αμερικάνοι είχαν δημιουργήσει σαν βραδινή τελετουργία. Πλέον όμως και για την Αμερική αυτά τα τραπεζάκια αποτελούν την ανάμνηση μιας άλλης εποχής. Τι θα γινόταν όμως εάν τα επαναφέραμε; 

Ένα από τα βασικά ζητήματα του φαγητού μπροστά στην τηλεόραση είναι ότι η προσοχή μας αποσπάται. Αντί να συγκεντρωνόμαστε στη γεύση, στη μυρωδιά και στην αίσθηση του φαγητού, το μυαλό μας παρασύρεται από εικόνες, ήχους και σενάρια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να τρώμε μηχανικά, χωρίς να συνειδητοποιούμε πόσο έχουμε καταναλώσει. Έρευνες δείχνουν ότι όσοι τρώνε μπροστά στην οθόνη καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες, καθώς δεν υπάρχει η φυσική αίσθηση κορεσμού που αναγνωρίζουμε όταν τρώμε συνειδητά.

Η υπερκατανάλωση θερμίδων

Η έλλειψη προσοχής οδηγεί συχνά σε υπερκατανάλωση θερμίδων. Όταν παρακολουθούμε τηλεόραση, ιδίως προγράμματα μεγάλης διάρκειας, υπάρχει η τάση να τσιμπολογάμε συνεχώς. Τσιπς, μπισκότα, πατατάκια ή γλυκά γίνονται οι «συνοδοί» του προγράμματος. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι ίδιες οι τροφές, που συνήθως είναι πλούσιες σε λιπαρά, ζάχαρη και αλάτι, αλλά και το ότι καταναλώνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες απ’ ό,τι θα συνέβαινε σε ένα οργανωμένο γεύμα στο τραπέζι.

Επιπτώσεις στη χώνευση και τον ύπνο

Το βραδινό γεύμα μπροστά στην τηλεόραση συχνά τρώγεται βιαστικά ή αργά το βράδυ, λίγο πριν τον ύπνο. Αυτό μπορεί να επιβαρύνει τη χώνευση, προκαλώντας δυσφορία ή καούρες. Παράλληλα, το φως της οθόνης και η υπερδιέγερση του εγκεφάλου δυσκολεύουν την ποιότητα του ύπνου, ιδίως όταν μετά το φαγητό συνεχίζουμε να παρακολουθούμε τηλεόραση για αρκετή ώρα.

Η κοινωνική διάσταση

Το φαγητό δεν είναι μόνο μια βιολογική ανάγκη αλλά και μια κοινωνική εμπειρία. Τα γεύματα στο τραπέζι αποτελούν ευκαιρία για επικοινωνία με την οικογένεια ή τον σύντροφο. Όταν η τηλεόραση παίρνει τον πρώτο ρόλο, χάνεται αυτή η δυνατότητα σύνδεσης. Οι συζητήσεις μειώνονται, τα βλέμματα στρέφονται στην οθόνη και σταδιακά χάνεται το «δέσιμο» που μπορεί να δημιουργήσει ένα κοινό γεύμα.

Το να αποδεχτούμε τους εαυτούς μας ως ανθρώπους που θέλουν να τρώνε μπροστά στην τηλεόραση, που θέλουν να φορούν φούτερ, να κάθονται σταυροπόδι στον καναπέ και να μισοβλέπουν παλιά επεισόδια από «Τα φιλαράκια» ενώ τρώμε είναι κάτι που θα έπρεπε να είναι αποδεκτό και να μην σε κάνει να αισθάνεσαι ότι είσαι κακός γονιός ή σύντροφος. Εξάλλου σε όλους μας αρέσει περισσότερο αυτή η εκδοχή μας μόνο και μόνο επειδή είναι η αληθινή, είμαστε καλύτεροι τότε. Έχουμε την δυνατότητα ακόμα και με αφορμή από κάτι που ακούσαμε στην τηλεόραση να κάνουμε ο ένας τον άλλον καλές ερωτήσεις και παίρνουμε καλές απαντήσεις. Όχι επειδή διαβάζουμε από ένα σενάριο, αλλά επειδή κάνουμε ένα διάλειμμα από την στημένη καθημερινή συμπεριφορά μας και τότε βγαίνει ο πραγματικός, ήρεμος εαυτός μας.

Υποθέτω ότι αυτό θα πρέπει να ισχύει πάντα, όλοι πρέπει να είμαστε αυτοί οι «άλλοι» αληθινοί άνθρωποι όλη μέρα στο σχολείο, στη δουλειά και με φίλους και οικογένεια. Δυστυχώς όμως πρέπει να συνεχίσουμε να προσαρμόζουμε τον εαυτό μας σε αυτό που θέλουν οι άλλοι να είμαστε. Αλλά εδώ σε αυτούς τους καναπέδες, με αυτούς τους δίσκους τηλεόρασης, τρώγοντας δίπλα δίπλα; Ίσως βρούμε την καλύτερη εκδοχή μας.

Δεν χρειάζεται να δαιμονοποιούμε πλήρως τη συνήθεια. Για κάποιους ανθρώπους, το φαγητό μπροστά στην τηλεόραση λειτουργεί ως χαλάρωση, τρόπος να «κλείσουν» τη μέρα τους ευχάριστα. Αν το γεύμα είναι ισορροπημένο και προσεγμένο, οι συνέπειες δεν είναι τόσο δραματικές. Το ζήτημα είναι η συχνότητα και η ποιότητα: άλλο ένα περιστασιακό βράδυ ταινίας με σπιτικό φαγητό, κι άλλο η καθημερινή, μηχανική κατανάλωση πρόχειρων τροφών.

Βάλε το Netflix να παίζει και μη νιώθεις τύψεις 

Το να τρώμε μπροστά στην τηλεόραση δεν είναι από μόνο του «κακό», αλλά κρύβει παγίδες που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και την κοινωνική μας ζωή. Αν γίνεται καθημερινά, αυξάνει τον κίνδυνο υπερκατανάλωσης, μειώνει την ποιότητα του ύπνου και αφαιρεί πολύτιμες στιγμές επικοινωνίας. Με λίγη προσοχή και αυτοέλεγχο, μπορούμε να απολαμβάνουμε και το φαγητό μας και την αγαπημένη μας σειρά, χωρίς να θυσιάζουμε την ισορροπία.