«Η βία δεν δηλώνει αγάπη, δηλώνει μίσος» Ανδρονίκη Αβδελιώτη

Ανάμεσα σε πρόβες και παραστάσεις, η ταλαντούχα ηθοποιός και σκηνοθέτρια Ανδρονίκη Αβδελιώτη, απαντάει στις ερωτήσεις της Αγγελικής Λάλου για το allyou.gr. Απολαύστε μια ουσιαστική συζήτηση εφ’ όλης της ύλης.

Πώς επέλεξες να σκηνοθετήσεις και να διασκευάσεις θεατρικά το έργο «Τα πνεύματα του Χιλ Χάους»;

Τα «Πνεύματα του Χιλ Χάους» της Shirley Jackson ήταν επιλογή της Μαργαρίτας Δαλαμάγκα - Καλογήρου και εντάσσεται στη φετινή θεματική ενότητα του θεάτρου Αγγέλων Βήμα «Περί Μυστηρίων και Πνευμάτων». Μου ανέθεσε, λοιπόν, τη διασκευή και τη σκηνοθεσία αυτού του τόσο ιδιαίτερου και γοητευτικού έργου.

Πώς είναι να παίζεις σε μια παράσταση που σκηνοθετείς η ίδια;

Παρόλο που σκηνοθετώ τα τελευταία 9 χρόνια, παραμένω ηθοποιός. Δεν μπορώ να φτιάξω μια παράσταση και να μην είμαι μέρος της και με αυτόν τον τρόπο. Το ότι συμμετέχω και ως ηθοποιός έχει μια παραπάνω ευθύνη και δουλειά από πλευράς μου γιατί δεν θέλω οι συνεργάτες μου να ταλαιπωρούνται και να νιώθουν ανασφάλεια. Έτσι φροντίζω να έχω προετοιμαστεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μην μπλοκάρει τη ροή μας.

Πώς νιώθεις ως γυναίκα του σήμερα με όλη αυτή την ειδεχθή πραγματικότητα και επικαιρότητα που ζούμε με την έμφυλη βία και τη δραματική αύξηση των γυναικοκτονιών, αλλά και τη γενικότερη οπισθοδρόμηση ως προς τα βασικά δικαιώματα των γυναικών;

Ποτέ δεν κατάλαβα τον διαχωρισμό μεταξύ γυναικών και ανδρών. Είναι εντελώς ανόητο όλο αυτό. Είμαστε όντα που γεννηθήκαμε με τον ίδιο τρόπο και θα καταλήξουμε στο ίδιο μέρος. Το πώς θα εξελιχθούμε θα έπρεπε να μας απασχολεί και το πώς θα ηρεμήσει το θηρίο μέσα μας.

Η βία, η κακοποίηση, οι βιασμοί, οι παιδοβιασμοί, οι γυναικοκτονίες, οι δολοφονίες, οι βασανισμοί συνέβαιναν πάντα, απλά σήμερα τα μαθαίνουμε.

Γύρω μας επικρατεί ένα χάος. Αναζητάμε τις «ευθύνες» και τα «λάθη» των θυμάτων και εστιάζουμε στα δικαιώματα του θύτη. Οι τίτλοι «Έγκλημα πάθους», «Την σκότωσε γιατί την αγαπούσε» πρέπει να εξαφανιστούν, τα αρχεία να καούν. Η βία δεν δηλώνει αγάπη, δηλώνει μίσος.

 Σίγουρα θα πρέπει να δούμε την ρίζα του προβλήματος, η οποία βρίσκεται στο οικογενειακό περιβάλλον.

Δυστυχώς δεν μπορεί να υπάρξει έλεγχος στο ποιος φέρνει στον κόσμο ένα παιδί όμως μπορεί να υπάρχει στενή επιτήρηση για τον τρόπο που μεγαλώνει. Δεν είναι δυνατόν να περνάνε από κόσκινο οι άνθρωποι που θέλουν να υιοθετήσουν ένα παιδί και από την άλλη πλευρά να γεννιούνται παιδιά ανεξέλεγκτα και να μεγαλώνουν από ανθρώπους που ζουν με τις πληγές τους και δεν ξέρουν πώς να τις γιατρέψουν.

Και για να μην παρεξηγηθώ: ένας άνθρωπος που έχει υποστεί κακοποίηση δεν σημαίνει ότι στο μέλλον θα κακοποιήσει. Ο τρόπος όμως που έχει γαλουχηθεί, οι ιδέες και οι αντιλήψεις που του έχουν φορεθεί, είναι τις περισσότερες φορές επικίνδυνες. Αν μεγαλώσει με την ιδέα πως είναι καλύτερος από τους άλλους, ότι μια γυναίκα είναι κατώτερη, ότι το παιδί είναι κτήμα του, ότι η άσκηση εξουσίας είναι το ζητούμενο και πολλά άλλα.... Από εκεί ξεκινούν όλα και καταλήγουν όπως καταλήγουν...

Σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα των γυναικών στην κοινωνία, είναι απαξιωμένα. Γι' αυτό και μας εντυπωσιάζει όταν μια γυναίκα μπει σε καίρια θέση. Ακόμα και σήμερα υπάρχει η αντίληψη ότι η γυναίκα πρέπει να μεγαλώνει τα παιδιά της, ακόμα και αν δουλεύει 15 ώρες την ημέρα. Και σχεδόν πάντα αμείβεται λιγότερο από έναν άνδρα. Υπάρχει ένας μισογυνισμός, ένας φόβος και μια σιωπηρή αποδοχή της κατάστασης. Καθημερινά μια γυναίκα θα χλευαστεί στον δρόμο για τον τρόπο που οδηγεί, θα κρίνουν τα προσόντα της στην εργασία σύμφωνα με την εμφάνισή της, θα κατηγορηθεί ότι δεν είναι καλή μάνα επειδή κάνει καριέρα, θα φανεί παράξενη, περίεργη αν αποφασίσει να μην κάνει παιδιά, να μην παντρευτεί, θα κριθεί για το ντύσιμο της, θα κατηγορηθεί ότι έμεινε έγκυος για να τυλίξει στα δίχτυα της έναν άνδρα. Για να μην αναφερθώ στις λέξεις ή τις εκφράσεις που έχουν δημιουργηθεί για τις γυναίκες. Ακόμα και το τόσο ποιητικό «Ήταν η μούσα του», ή στα παραμύθια η απροστάτευτη βασιλοπούλα περιμένει το βασιλόπουλο για να την σώσει... Και τόσα άλλα...Ένα τεράστιο βάρος, ένας αγώνας για να αποδείξεις πως δεν είσαι «γυναίκα», είσαι άνθρωπος. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι οι σκέψεις αυτές δεν υπάρχουν μόνο στο μυαλό κάποιων ανδρών αλλά και στο μυαλό κάποιων γυναικών.

Ένιωσες ποτέ ότι υπήρχαν πράγματα που δεν μπορούσες ή δεν θα μπορούσες να κάνεις επειδή ήσουν κορίτσι ή μεγαλώνοντας ως γυναίκα;

Ποτέ. Κάνω πάντα αυτό θέλω. Δεν τον βλέπω αυτόν τον διαχωρισμό. Δεν τον αντιλαμβάνομαι. Δεν λειτουργεί έτσι ο εγκέφαλος μου. Δεν αισθάνθηκα ποτέ το φύλο μου ως εμπόδιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν γυναίκες, κορίτσια που το περιβάλλον τους τις περιορίζει και βάζει τοίχο στην πορεία τους και στα όνειρά τους. Που τους δίνει ως μοναδική επιλογή την κουζίνα και το μεγάλωμα των απόγονων. Τα βλέπουμε και τα ακούμε καθημερινά. Τα πάντα μπορεί να καταφέρει μια γυναίκα, ένας άνθρωπος αρκεί να θέλει και να δουλέψει προς αυτήν την κατεύθυνση.

Αντιμετώπισες στην καριέρα σου τυχόν δυσκολίες που αφορούσαν το φύλο σου;

Όχι. Ίσως έχει να κάνει με τον χώρο ή με το πώς έχω κινηθεί εγώ μέσα σε αυτόν. Έχουν υπάρξει άνθρωποι που έχουν «προσφερθεί» να «βοηθήσουν» την πορεία μου, σίγουρα επειδή είμαι γυναίκα. Και ένας άνδρας είναι κάπου εκεί έξω για να «βοηθήσει». (Ακούγεται αρκετά ποιητικό, αλλά δεν είναι). Αυτές τις περιπτώσεις τις αντιμετωπίζω με απαξίωση, αισθάνομαι, ας πούμε μια κάποια λύπηση και αλλάζω κατεύθυνση. Επιλέγω συνεργάτες και με επιλέγουν, άνθρωποι, γυναίκες και άνδρες, που σεβόμαστε ο ένας τον άλλον. Ο σεβασμός, η εκτίμηση, η ευγένεια και η αγάπη είναι απαραίτητα συναισθήματα για να την συνύπαρξη.

Πώς επιλέγεις κάθε φορά το υλικό το οποίο θες να πλάσεις, να δημιουργήσεις εξ αρχής ή να μεταμορφώσεις θεατρικά, ποια είναι τα κριτήρια της επιλογής σου – τι είναι αυτό που σε συγκινεί περισσότερο;

Όταν παίρνω στα χέρια μου ένα κείμενο το μελετώ σε βάθος. Ψάχνω κάθε στοιχείο που μου δίνεται. Και πάνω σε αυτό χτίζω. Είμαι πάντα ιδιαίτερα προσεχτική γιατί ελλοχεύει ο κίνδυνος να το καπελώσουμε και να πάει όλο λάθος.

Με συγκινούν οι ιστορίες των ανθρώπων, οι κρυφές τους σκέψεις, τα συναισθήματα που κρύβουν, που άλλα θέλουν να πουν και άλλα λένε. Και η στιγμή της συνειδητοποίησης, της εξομολόγησης, της λύτρωσης, είναι σπουδαία. Αν παίρναμε στη ζωή μας το παράδειγμα των ηρώων τα πράγματα ίσως να πήγαιναν καλύτερα. Η μετάνοια είναι απαραίτητη για να υπάρξει ισορροπία.

Θα μεγάλωνες διαφορετικά ένα αγόρι από ένα κορίτσι και πώς πρέπει να μεγαλώσουμε τα σημερινά παιδιά για να εκλείψουν στερεότυπα και αρνητικές συμπεριφορές;

Όχι. Μεγαλώνουμε ανθρώπους. Αυτό πρέπει να καταλάβουμε. Όλοι είμαστε ίσοι. Ίδιοι. Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά μας διαφοροποιούν. Τα παιδιά πρέπει να παίρνουν αγάπη και να μάθουν να την προσφέρουν απλόχερα, να την εκφράζουν με λόγια, με πράξεις. Να μιλάνε για αυτά που αισθάνονται, να νιώθουν ασφάλεια. Πρέπει όλοι να είμαστε πάνω από τα παιδιά, να τα προστατεύουμε. Να τα σεβόμαστε αν θέλουμε να μας σεβαστούν. Κανένας άνθρωπος δεν γεννήθηκε κακός. Τον έκαναν.

Τι σου δίνει δύναμη κι ελπίδα να προχωράς;

Η σκέψη ότι αυτός ο κόσμος θα αλλάξει και θα γίνει όμορφος. Θέλει αγώνα και αντίσταση στα όσα συμβαίνουν. Θαυμάζω τους ανθρώπους που αντιστέκονται, που επαναστατούν και δεν φοβούνται. Ο φόβος είναι το πιο ύπουλο συναίσθημα.

Ποιες είναι για σένα οι 3 σημαντικότερες αξίες πάνω στις οποίες έχετε στηρίξει την πορεία σου;

Η αγάπη, ο σεβασμός και η αξιοπρέπεια.

Πώς είναι μια συνηθισμένη σου μέρα;

Ξυπνάω νωρίς το πρωί, κάνω τις καθημερινές δουλειές του σπιτιού, παίρνω πρωινό, και ξεκινάω να δουλεύω. Αν έχω χρόνο περπατάω στο κέντρο της Αθήνας γιατί είναι κάτι που απολαμβάνω και καταλήγω στο θέατρο. Επιστρέφω σπίτι αργά το βράδυ, προετοιμάζομαι για την επόμενη ημέρα και κοιμάμαι.

Ποιες γυναίκες έχουν μέχρι στιγμής αποτελέσει την πηγή έμπνευσής σου;

Όλες εκείνες που παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, δεν τα παρατάνε.

Έχεις κάποιο μάντρα ή απόφθεγμα γυναικείας ή προσωπικής ενδυνάμωσης που σου αρέσει να υπενθυμίζεις στον εαυτό σου;

Επιτρέπεται να πέσεις, επιβάλλεται να σηκωθείς.

Ηθοποιός, ενδυματολόγος, σκηνογράφος, σκηνοθέτις, συγγραφέας, χορεύτρια– ποια ιδιότητα σε εκφράζει περισσότερο;

Έχω γράψει ένα θεατρικό έργο το οποίο έχω ανεβάσει και βασιζόταν σε αληθινά γεγονότα. Δεν θα μπορούσα να πω όμως ότι είμαι συγγραφέας. Έχω χορέψει μια φορά σε παράσταση. Αλλά θα ήταν αστείο να πω πως είμαι χορεύτρια.

Είμαι ηθοποιός και σκηνοθέτις. Κάνω πάντα τα σκηνικά και τα κοστούμια των παραστάσεων μου ή παραστάσεων που συμμετέχω ως ηθοποιός, όταν μου το ζητάνε οι συνεργάτες μου. Δεν είμαι όμως σκηνογράφος ούτε ενδυματολόγος. Απλά είναι κάτι που αγαπώ να κάνω.

Ποια παράσταση που έχεις δει και ποια παράσταση που έχεις συμμετάσχει έχει χαραχθεί περισσότερο στη μνήμη σου και γιατί;

Δεν θυμάμαι έντονα μια παράσταση που έχω δει, όμως έχω ακόμη μέσα μου εκείνο το συναίσθημα που ένιωθα το διάστημα που σπούδαζα στη δραματική σχολή και έβλεπα σχεδόν κάθε μέρα παραστάσεις. Είχε μια άλλη μυρωδιά το θέατρο.

Από τις παραστάσεις που έχω συμμετάσχει θα ξεχωρίσω τις εξής: «Ντεόν», «Δεσποινίς Τζούλια», «Ανατολικά της Εδέμ» και «Σόλνες ο Πρωτομάστορας». Για διαφορετικούς λόγους την καθεμία.

Από τι σπουδές σου ως νηπιαγωγός τι κρατάς και τι έχεις (αν έχεις) ενσωματώσει στη μετέπειτα ενασχόλησή σου επαγγελματικά με το θέατρο;

Νομίζω τίποτε. Από παιδάκι ήθελα να ασχοληθώ με το θέατρο. Έτσι οτιδήποτε ερχόταν στη ζωή μου ήξερα ότι θα ήταν προσωρινό.

Έχει υπάρξει κάποια ηρωίδα που έχεις ερμηνεύσει με την οποία έχεις ταυτιστεί ή που θα ήθελες να είχες ζήσει τη ζωή της;

Όχι ποτέ. Δεν ξέρω αν κανείς μπορεί πραγματικά να ταυτιστεί με έναν ρόλο. Υπάρχουν κοινά ίσως, κάποιες στιγμές, αλλά οι ρόλοι έχουν τη δική τους πορεία και εγώ τη δική μου. Δεν θα ήθελα να έχω ζήσει την ζωή καμίας ηρωίδας.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σου;

Για την ώρα δίνω όλη μου την ενέργεια στην παράσταση «Τα Πνεύματα του Χιλ Χάους» που μόλις έκανε πρεμιέρα.