Αλλάζει ο άνθρωπος ή όχι – φως σε αυτή την ερώτηση δίνει ο συγγραφέας Matthew Legge

Ο Matthew Legge είναι ο συγγραφέας του «Are We Done Fighting? Building Understanding in a World of Hate and Division» και Συντονιστής Προγράμματος Ειρήνης στην Επιτροπή Υπηρεσίας Φίλων του Καναδά. Σε ένα ενδιαφέρον του άρθρο στο Psychology Today αναλύει το πώς μας επηρεάζει ο τρόπος που αλλάζουν οι άνθρωποι με τον καιρό και πώς διαχειριζόμαστε αυτή την αλλαγή. Μοιραζόμαστε μαζί σας τις σκέψεις του:

Είχα την ευκαιρία να μιλήσω σε χιλιάδες ανθρώπους για συγκρούσεις, και κανείς δεν μου είπε ποτέ, «Είμαι ο κύριος υπαίτιος του προβλήματος. Γιατί είμαι τόσο δύσκολος;» Αντίθετα, ρωτούν πάντα πώς να αλλάξουν τις πεποιθήσεις ή την κακή συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων. Και πολλές φορές, νιώθουν σαν να ξέρουν ήδη την απάντηση: Αυτός ο άλλος δεν θα αλλάξει ποτέ. Είναι απρόσιτοι. Είναι απαίσιοι. Αυτοί είναι το πρόβλημα.

Αυτό που είναι συναρπαστικό είναι ότι όλες οι πλευρές μπορούν να βρουν τρόπους να το σκεφτούν αυτό.

Φανταστείτε αυτή τη συνηθισμένη σκηνή: Συναντάτε έναν φίλο για καφέ και σύντομα σας εξηγεί λεπτομερώς γιατί είναι τόσο αδύνατο να συνεργαστεί με τον συνάδελφό του. Εκείνη τη στιγμή, αναρωτηθήκατε ποτέ τι λέει αυτός ο συνάδελφος στους φίλους του;

Όταν βλέπετε την άλλη πλευρά ως «το πρόβλημα», αυτό μπορεί να διατηρήσει καταστροφικά μοτίβα συγκρούσεων. Η σύγκρουση φαίνεται μοιραία να συνεχιστεί, φαντάζεστε, γιατί οι άνθρωποι δεν αλλάζουν.

Μόνο που αλλάζουν. Όλη την ώρα. Συνέχεια.

Ο Ντάνιελ Άιρες άρχισε να ονειρεύεται μια καριέρα ως στρατιώτης όταν ήταν 10 ετών. Εντάχθηκε στις Καναδικές Ένοπλες Δυνάμεις στα 16 του. Μια μέρα, του έδωσαν ένα βιβλίο για θέματα ειρήνης.

Θυμάμαι ότι διάβασα το βιβλίο και ήμουν εντελώς έξαλλος. Πώς θα μπορούσε κανείς να είναι τόσο ειρηνικός; Πώς θα μπορούσαν να ζήσουν τη ζωή τους όπου όλοι είναι ο αδερφός τους και ο καθένας είναι η αδερφή τους;... Σκεφτόμουν, «Αυτό είναι πλήρης τρέλα!» Και πήρα το βιβλίο και το πέταξα στο κάτω μέρος του οχήματος και οδηγούσα γύρω-γύρω και γέμιζε μπαρούτι και βενζίνη και το διάβαζα ξανά, και ξανά, και ξανά και το είχα σε μια τρύπα στην πλαϊνή τσέπη μου. Το είχα πάνω μου όλη την ώρα. Και μέσα σε έξι μήνες ήμουν εκτός στρατού.

Κάπως έτσι συνέβη αυτό που φαινόταν αδύνατο και ένα μόνο βιβλίο άλλαξε τη ζωή του Ντάνιελ. Έπρεπε όμως πρώτα να περάσει από μια αόρατη διαδικασία πολλών μηνών.

Οι περισσότεροι από εμάς υποτιμούμε την πιθανότητα τέτοιων αλλαγών. Μια μεγάλη μελέτη διαπίστωσε ότι ο μέσος άνθρωπος που ερωτήθηκε πιστεύει ότι η προσωπικότητά του είναι πολύ πιο σταθερή από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. «Οι άνθρωποι, φαίνεται, θεωρούν το παρόν ως μια στιγμή ορόσημο κατά την οποία τελικά έχουν γίνει το πρόσωπο που θα είναι για το υπόλοιπο της ζωής τους». Αλλά η μελέτη διαπίστωσε ότι αυτό απλώς δεν είναι αλήθεια. Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε πιο κοντά στον Ντάνιελ Άιρες – αλλάζουμε με πολλούς τρόπους καθώς γερνάμε.

Έρευνα σε ανθρώπους που προσπαθούν να αλλάξουν την προσωπικότητά τους έχει βρει ότι, αν και δύσκολο, είναι δυνατό. Για παράδειγμα, δύο μελέτες που έγιναν με φοιτητές διαπίστωσαν ότι πολλές πέτυχαν, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια τεσσάρων μηνών. Αυτοί οι μαθητές εξετάστηκαν διαφορετικά τόσο σε τεστ προσωπικότητας όσο και σε αναφορές σχετικά με τις καθημερινές τους συμπεριφορές.

Η συστηματική εξέταση των στοιχείων για την αλλαγή της προσωπικότητας υπογραμμίζει ότι απαιτούνται πολλοί παράγοντες. Δεν είναι εύκολο. Αλλά, και πάλι, υπάρχουν πολλοί παράγοντες που απαιτούνται για να μην αλλάξουν.

Όπου δεν αλλάζουμε, μπορεί να οφείλεται σε επαναλαμβανόμενες συνήθειες και να βρισκόμαστε ξανά και ξανά στις ίδιες καταστάσεις. Επομένως, ένας σημαντικός τρόπος αντιμετώπισης ενός δύσκολου μοτίβου σύγκρουσης είναι η αλλαγή της κατάστασης. Για παράδειγμα, πηγαίνετε μια βόλτα μαζί αντί να καθίσετε.

Ένας άλλος τρόπος για να αλλάξετε την κατάσταση είναι να το σκεφτείτε διαφορετικά. Βρείτε κοινές αξίες, συναισθήματα και ανάγκες. Και προσπαθήστε να μην καθηλώσετε το άτομο στο μυαλό σας με κάθε λογής απλές ετικέτες.

Οι ερευνητές προτείνουν ότι οι λέξεις που απεικονίζουν μια κατάσταση ως πιο σταθερή ή ξεκάθαρη από ό,τι είναι πραγματικά έχουν σοβαρό κόστος. Μειώνουν την ακρίβεια και την κατανόηση. Μπορούν να οδηγήσουν σε πιο παγιωμένες και λιγότερο ανταποδοτικές συγκρούσεις.

Ένα παράδειγμα είναι η ετικέτα «τοξική αρρενωπότητα». Τέτοιοι γενικοί όροι μπορούν να δημιουργήσουν απογοητευτικές συζητήσεις εν μέρει επειδή οι άνθρωποι εννοούν πραγματικά πολύ διαφορετικά πράγματα από αυτούς. Το χειρότερο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αρρενωπότητα στην πραγματικότητα αλλάζει – ακόμη και μεταξύ ομάδων ανδρών που παραδοσιακά ένιωθαν ισχυρές πιέσεις να είναι σκληροτράχηλοι και στωικοί ατομικιστές. Έτσι, ένας όρος όπως η «τοξική αρρενωπότητα» μπορεί να υπεραπλουστεύσει επιζήμια αυτό που συμβαίνει, κάνοντάς το να φαίνεται πιο προβληματικό από ό,τι είναι.

Δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι μια δεδομένη σύγκρουση μπορεί να μετασχηματιστεί θετικά. Αλλά μπορεί να είναι ενθαρρυντικό να σταματήσετε να περιμένετε ότι τίποτα δεν θα αλλάξει. Γίνονται πολλές αλλαγές. Κι έχετε περισσότερη δύναμη να τις επηρεάσετε από ό,τι νομίζετε.