Ο καρκίνος που προέρχεται από μολύνσεις είναι πιο συχνός απ' όσο νομίζεις

Μια πρόσφατη έκθεση από την Αμερικανική Ένωση για την Έρευνα για τον Καρκίνο απέδωσε το 13 τοις εκατό των περιπτώσεων καρκίνου παγκοσμίως σε κοινές λοιμώξεις. Ορισμένες εκτιμήσεις φτάνουν έως και το 20%, ενώ ιδιαίτερα υψηλά είναι τα ποσοστά καρκίνων που σχετίζονται με λοιμώξεις στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Οι μολυσματικοί παράγοντες που συνδέονται με τον καρκίνο οφείλονται σε βακτήρια, όπως το ελικοβακτήριο του πυλωρού (H. pylori) και ιούς, όπως ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), ο ιός Epstein-Barr (EBV) και η ηπατίτιδα Β και C. Βέβαια μικρό ποσοστό των μολυσμένων ατόμων αναπτύσσει καρκίνο.

Σύμφωνα με τον αιματολόγο Mikkael A. Sekeres, πολλά είδη καρκίνων εμφανίζονται όταν τα κύτταρα ενός οργάνου ενθαρρύνονται να αναπτύσσονται και να διαιρούνται πιο συχνά. Στατιστικά, τα κύτταρα που διαιρούνται πιο συχνά είναι πιο πιθανό να κάνουν λάθος και να έχουν πλεονέκτημα ανάπτυξης έναντι άλλων κυττάρων, μετατρέποντας ένα φυσιολογικό κύτταρο σε καρκινικό κύτταρο. Παράγοντες όπως η φλεγμονή ή η μόλυνση προκαλούν αυξημένο κυτταρικό κύκλο ή "ξεκινούν" το λάθος που οδηγεί τα κύτταρα στην υπέρμετρη ανάπτυξη.

Ποιες είναι λοιπόν οι πιο συνηθισμένες λοιμώξεις που συνδέονται με καρκίνο; Μπορούμε να προστατευθούμε απ' αυτά;

1. Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού
Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να μολύνει το στομάχι και το πρώτο τμήμα του λεπτού εντέρου προκαλώντας γαστρίτιδα ή πεπτικό έλκος. Μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο μέσω σάλιου, εμετού ή κοπράνων ή μέσω μολυσμένου νερού ή τροφής. Δεδομένης της ευκολίας μετάδοσης του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού, δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι περισσότερο από το ήμισυ του πληθυσμού έχει μολυνθεί από αυτό, αν και μόνο το 30% περίπου των μολυσμένων ατόμων έχει συμπτώματα.

Τα άτομα με χρόνιες λοιμώξεις από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του στομάχου ή γαστρικό λέμφωμα ενώ περισσότερες από 800.000 περιπτώσεις καρκίνου ετησίως αποδίδονται στη μόλυνση παγκοσμίως.

Ο κίνδυνος μόλυνσης από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να μειωθεί με το τακτικό πλύσιμο των χεριών και την κατανάλωση τροφής και πόσιμου νερού από καθαρές πηγές ήδη από την παιδική ηλικία. Οι τεκμηριωμένες λοιμώξεις από ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορούν να αντιμετωπιστούν με αντιβιοτικά και κάποια άλλα ειδικά σκευάσματα.

2. HPV
Ο HPV είναι μια κοινή, σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη που μπορεί να επηρεάσει την περιοχή των γεννητικών οργάνων, το δέρμα και το λαιμό. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, πριν από δύο δεκαετίες, περίπου 14 εκατομμύρια νέες μολύνσεις από HPV εμφανίζονταν ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκτιμάται ότι ο αριθμός ορισμένων λοιμώξεων από τον HPV έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 70% σε γυναίκες ηλικίας 14 έως 24 ετών από τότε, χάρη στην εισαγωγή του εμβολίου για τον HPV.

Κάθε χρόνο, σχεδόν 700.000 καρκίνοι παγκοσμίως αποδίδονται στον HPV, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, του πρωκτού, των γεννητικών οργάνων, του στοματοφάρυγγα, της κεφαλής και του τραχήλου. Ενώ περισσότερο από το 90% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας και του πρωκτού οφείλονται σε λοιμώξεις από HPV, οι περισσότερες λοιμώξεις από HPV υποχωρούν στην πραγματικότητα αυθόρμητα. Ο κίνδυνος καρκίνου είναι υψηλότερος, ωστόσο, σε άτομα με επίμονες λοιμώξεις. Καμία θεραπεία δεν μπορεί να εξαλείψει τη μόλυνση.

Ο καλύτερος τρόπος για την πρόληψη των πιο κοινών τύπων HPV είναι μέσω του εμβολιασμού, με δύο δόσεις του εμβολίου να συνιστώνται για παιδιά ηλικίας 11 ή 12 ετών ή ξεκινώντας από την ηλικία των 9 ετών. Αν και ήταν λίγο άβολο για μένα να σκέφτομαι τα τρία μου παιδιά ως μελλοντικά σεξουαλικά όντα σε αυτές τις ηλικίες, παρόλα αυτά τα έκανα όλα για να εμβολιαστούν, γνωρίζοντας ότι θα μείωνε τις πιθανότητές τους για καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV ως ενήλικες. Στους ενήλικες, το εμβόλιο θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μόνο για εκείνους που διατρέχουν κίνδυνο μόλυνσης, όπως κάποιος που δεν έχει εμβολιαστεί προηγουμένως και δεν έχει προχωρήσει ακόμα σε σεξουαλική επαφή.

3. Ιός Epstein-Barr
Ο ιός Epstein-Barr (EBV), ο ιός που ευθύνεται για τη μονοπυρήνωση ή τη "ασθένεια του φιλιού', προκαλεί περισσότερα από 150.000 λεμφώματα και καρκίνους κεφαλής και τραχήλου παγκοσμίως κάθε χρόνο. Ο EBV μεταδίδεται μέσω των σωματικών υγρών, συνηθέστερα του σάλιου, αν και οι περισσότεροι έφηβοι και νεαροί ενήλικες δεν θα εμφανίσουν κανένα σύμπτωμα όταν μολυνθούν. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 90% του πληθυσμού φέρει EBV και ενώ η αποφυγή ατόμων με τη μόλυνση, η καλή υγιεινή των χεριών και η αποφυγή κατανάλωσης ποτών και φαγητού άλλων μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα απόκτησης EBV, η μόλυνση από τον ιό είναι σχεδόν αναπόφευκτη.

Η συντριπτική πλειονότητα των ατόμων που έχουν μολυνθεί με EBV δεν θα αναπτύξουν καρκίνο από τον ιό. Τα άτομα με υψηλότερο κίνδυνο για καρκίνους που σχετίζονται με τον EBV είναι οι ανοσοκατασταλμένοι μετά από μεταμόσχευση στερεών οργάνων (με υψηλότερα ποσοστά σε αυτούς που λαμβάνουν μόσχευμα εντέρου, πνευμόνων ή καρδιάς) ή μεταμόσχευση μυελού των οστών. 

4. Ηπατίτιδα Β και C
Οι λοιμώξεις από ηπατίτιδα Β και C είναι οι πιο συχνές αιτίες καρκίνου του ήπατος παγκοσμίως, σημειώνοντας περισσότερα από 500.000 περιστατικά ετησίως. Και οι δύο ιοί μπορούν να μεταδοθούν μέσω της σεξουαλικής επαφής, του αίματος ή με κοινή χρήση βελόνων με χρήση ενέσιμων ναρκωτικών. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 250 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με ηπατίτιδα Β παγκοσμίως, ενώ 50 εκατομμύρια έχουν χρόνια ηπατίτιδα C.

Όπως και με τον HPV, η ηπατίτιδα Β μπορεί να προληφθεί μέσω μιας σειράς εμβολίων δύο ή τριών εμβόλων για παιδιά και ενήλικες 59 ετών και κάτω και για ηλικιωμένους με παράγοντες κινδύνου για ηπατίτιδα Β. Η χρόνια ηπατίτιδα Β μπορεί να αντιμετωπιστεί με αντιιικά φάρμακα, τα οποία δεν είναι θεωρούνται θεραπευτικά.

Δυστυχώς, δεν υπάρχει εμβόλιο για την πρόληψη της ηπατίτιδας C. Τα καλά νέα, ωστόσο, είναι ότι η δημιουργία αντιικών χαπιών άμεσης δράσης θεωρείται πραγματικό ιατρικό θαύμα, καθώς πλέον θεραπεύονται άτομα με χρόνια ηπατίτιδα C κατά 95%, με μια πορεία θεραπείας 8-12 εβδομάδων. Όπως θα περίμενε κανείς, μια μελέτη σε περισσότερα από 240.000 άτομα με χρόνια ηπατίτιδα C διαπίστωσε ότι η θεραπεία με αντιικά μείωσε το ποσοστό καρκίνου του ήπατος περισσότερο από το μισό.