Οιστρογόνα: Το «μυστικό όπλο» της παραγωγικότητας κρύβεται στις ορμόνες σου

Σου έχει τύχει να ξυπνήσεις ένα πρωί και ξαφνικά να νιώθεις ότι μπορείς να κατακτήσεις τον κόσμο; Οργανώνεις τα γεύματα της εβδομάδας, σβήνεις τη μία υποχρέωση μετά την άλλη από τη λίστα σου και ξεκινάς επιτέλους εκείνη τη νέα συνήθεια που ανέβαλες καιρό. Και μετά, λίγες μέρες αργότερα, η ίδια λίστα σου φαίνεται βουνό.

Αν αναρωτιέσαι γιατί η απόδοσή σου κάνει «κύκλους», η απάντηση βρίσκεται κυριολεκτικά... στον κύκλο σου.

Μια συναρπαστική νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature Neuroscience έρχεται να επιβεβαιώσει αυτό που πολλές γυναίκες υποπτεύονταν: Ο γυναικείος εγκέφαλος δεν είναι στατικός. Αλλάζει, προσαρμόζεται και μεταμορφώνεται κατά τη διάρκεια του εμμηνορροϊκού κύκλου, επηρεάζοντας δραματικά το πόσο γρήγορα μαθαίνουμε, πώς αντιδρούμε στην επιβράβευση και πόσο εύκολα υιοθετούμε νέες συνήθειες.

Η «ιερή συμμαχία»: Οιστρογόνα και ντοπαμίνη

Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει στο κεφάλι μας, πρέπει να γνωρίσουμε τους δύο πρωταγωνιστές της ιστορίας: τα οιστρογόνα και την ντοπαμίνη. Η ντοπαμίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής της κινητοποίησης και της ανταμοιβής. Είναι αυτή που μας λέει «Μπράβο, αυτό πήγε καλά, ας το ξανακάνουμε!».

Η έρευνα έδειξε ότι τα οιστρογόνα λειτουργούν ουσιαστικά ως «ενισχυτής» της ντοπαμίνης.

• Όταν τα οιστρογόνα είναι υψηλά: Ο εγκέφαλος γίνεται σφουγγάρι. Τα σήματα της ντοπαμίνης είναι πιο ισχυρά, που σημαίνει ότι αντιλαμβανόμαστε πιο γρήγορα την επιβράβευση και μαθαίνουμε πιο αποτελεσματικά από τις εμπειρίες μας. Είναι σαν να ανεβάζεις την ένταση στο σύστημα μάθησης του εγκεφάλου.
• Όταν τα οιστρογόνα είναι χαμηλά: Τα σήματα μάθησης εξασθενούν. Δεν χάνουμε την ικανότητα να παίρνουμε αποφάσεις, αλλά ο ρυθμός με τον οποίο προσαρμοζόμαστε και μαθαίνουμε νέα πράγματα πέφτει.
• 

Τι σημαίνει αυτό για την καθημερινότητά μας;

Αν και η μελέτη βασίστηκε σε εργαστηριακά δεδομένα, τα ευρήματα ευθυγραμμίζονται απόλυτα με αυτά που γνωρίζουμε για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι όταν τα οιστρογόνα αυξάνονται (συνήθως στο πρώτο μισό του κύκλου), οι γυναίκες έχουν καλύτερη λεκτική ευχέρεια, οξύτερη μνήμη εργασίας και μεγαλύτερη διαύγεια.

Αυτό εξηγεί επίσης γιατί ορμονικές μεταβάσεις, όπως η περιεμμηνόπαυση, συνοδεύονται συχνά από το λεγόμενο "brain fog" (ομίχλη εγκεφάλου). Καθώς τα οιστρογόνα μειώνονται φυσιολογικά με την ηλικία, το σύστημα επιβράβευσης του εγκεφάλου χάνει τον βασικό του υποστηρικτή, επηρεάζοντας τη συγκέντρωση και το κίνητρο.

Πώς να κάνεις "Bio-Hacking" στη ζωή σου

Το να γνωρίζεις πότε ο εγκέφαλός σου είναι «φτιαγμένος» για μάθηση είναι υπερδύναμη. Αντί να παλεύεις ενάντια στη βιολογία σου, μπορείς να συντονιστείς μαζί της για να πετύχεις περισσότερα με λιγότερο κόπο.

Ιδού πώς να εκμεταλλευτείς τα «παράθυρα ευφυΐας» του κύκλου σου:

1. Ξεκίνα νέες συνήθειες όταν τα οιστρογόνα ανεβαίνουν

Θέλεις να ξεκινήσεις γυμναστήριο, διαλογισμό ή να κόψεις τη ζάχαρη; Μην το κάνεις λίγο πριν την περίοδο. Επίλεξε τη φάση μετά την περίοδο και πριν την ωορρηξία (ωοθυλακική φάση). Ο εγκέφαλός σου θα συνδέσει πιο γρήγορα την πράξη με την ικανοποίηση, κάνοντας τη συνήθεια να «κολλήσει» πιο εύκολα.

2. Προγραμμάτισε τα δύσκολα tasks έξυπνα

Έχεις να μάθεις μια παρουσίαση για τη δουλειά, να γράψεις μια εργασία ή να λύσεις ένα σύνθετο πρόβλημα; Εκμεταλλεύσου τις ημέρες υψηλών οιστρογόνων. Η πνευματική σου διαύγεια θα είναι στο ζενίθ της.

3. Δείξε επιείκεια στον εαυτό σου πριν την περίοδο

Στην ωχρινική φάση (τη βδομάδα πριν την περίοδο), τα οιστρογόνα πέφτουν και η ντοπαμίνη δεν λειτουργεί τόσο αποδοτικά. Αν νιώθεις ότι βαριέσαι ή ότι όλα θέλουν διπλάσιο κόπο, δεν είσαι τεμπέλα. Είναι η βιολογία σου. Μην πιέζεσαι να μάθεις καινούργια πράγματα τώρα· κάνε συντήρηση και ρουτίνα.

4. Κράτα ημερολόγιο (όχι μόνο για γονιμότητα)

Η καταγραφή του κύκλου δεν είναι μόνο για όσες θέλουν (ή δεν θέλουν) να κάνουν παιδιά. Είναι το απόλυτο εργαλείο αυτογνωσίας. Παρατήρησε πότε έχεις περισσότερη όρεξη και πότε νιώθεις πεσμένη.

Συμπερασματικά, ο εγκέφαλός μας δεν είναι μια σταθερή μηχανή, αλλά ένα δυναμικό σύστημα που χορεύει στον ρυθμό των ορμονών μας. Το να κατανοήσουμε αυτόν τον ρυθμό δεν μας περιορίζει· αντίθετα, μας απελευθερώνει από τις ενοχές και μας δίνει το κλειδί για να ξεκλειδώσουμε την πραγματική μας δυναμική, την κατάλληλη στιγμή.

Μπορεί να σε ενδιαφέρει

Διάβασε ακόμα

Τα διαιτητικά hacks που άφησα πίσω μου και σταμάτησα να καταπιέζω τον εαυτό μου