Πώς έμαθα να ακούω την καρδιά μου - γιατί το «καμπανάκι» του κινδύνου χτυπάει διαφορετικά σε εμάς τις γυναίκες

Μέχρι χθες πίστευα ότι το έμφραγμα είναι «ανδρική υπόθεση». Ξέρεις, ο έντονος πόνος στο στήθος, το χέρι που μουδιάζει, η κατάρρευση… όπως ακριβώς βλέπουμε στις ταινίες. Μέχρι που έμαθα ότι για εμάς τις γυναίκες, η καρδιά προειδοποιεί ψιθυρίζοντας. Και ειδικά όταν πλησιάζουμε στην εμμηνόπαυση, πρέπει να μάθουμε να ακούμε προσεκτικά.

Ας είμαστε ειλικρινείς. Όταν μιλάμε για «γυναικεία θέματα», το μυαλό μας πηγαίνει συνήθως σε άλλα πράγματα: ορμόνες, μαστογραφίες, γονιμότητα, δέρμα. Η υγεία της καρδιάς στις γυναίκες μένει συχνά στο περιθώριο της συζήτησης. Κι όμως, οι στατιστικές είναι αμείλικτες και σοκαριστικές: Η καρδιαγγειακή νόσος ευθύνεται για τον θάνατο 1 στις 5 γυναικών. Είναι ο νούμερο ένα κίνδυνος, ξεπερνώντας σε θνησιμότητα ακόμα και όλους τους καρκίνους μαζί.

Για χρόνια, ένιωθα άτρωτη. Αλλά καθώς πλησιάζω στην περιεμμηνόπαυση, συνειδητοποιώ ότι το σώμα μου αλλάζει. Τα οιστρογόνα, αυτοί οι φυσικοί, ισχυροί προστάτες των αγγείων μας, αρχίζουν να μειώνονται. Και ξαφνικά, ο κίνδυνος για την καρδιά εκτοξεύεται. Το πρόβλημα; Τα σημάδια είναι τόσο ύπουλα και «σιωπηλά», που συχνά τα αγνοούμε ή τα βαφτίζουμε «στρες», «κούραση» και «ηλικία».

Το «έμφραγμα» δεν είναι πάντα αυτό που νομίζεις

Ξέχνα την κλασική εικόνα του άνδρα που πιάνει το στήθος του και πέφτει κάτω. Οι γυναίκες βιώνουμε τα καρδιακά προβλήματα με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Πολύ συχνά, τα συμπτώματα είναι ασαφή, διάχυτα και εύκολο να παρεξηγηθούν:

Επίμονη, ανεξήγητη κόπωση: Νιώθεις εξαντλημένη ακόμα και μετά από έναν καλό ύπνο; Σαν να έχεις τρέξει μαραθώνιο ενώ απλώς έπλυνες τα πιάτα;

Λαχάνιασμα: Κουράζεσαι με δραστηριότητες που παλιά έκανες άνετα, όπως το να ανέβεις μια σκάλα;

Δυσπεψία, καούρα ή ναυτία: Μοιάζει με στομαχόπονο ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, αλλά μπορεί να είναι η καρδιά σου που διαμαρτύρεται.

Πόνος ή δυσφορία στον αυχένα, το σαγόνι, την πλάτη ή το στομάχι.

Ανεξήγητη ζαλάδα ή αίσθημα λιποθυμίας.

Πίεση στο στήθος: Όχι απαραίτητα οξύς πόνος, αλλά μια αίσθηση βάρους ή σφιξίματος.

Είναι εύκολο να πεις «φταίει η ηλικία» ή «φταίει το τρέξιμο με τα παιδιά και τη δουλειά». Αλλά το να ακούς το σώμα σου όταν σου λέει ότι κάτι αισθάνεται «λάθος» (ακόμα κι αν οι εξετάσεις μοιάζουν φυσιολογικές), είναι η μεγαλύτερη πράξη αυτοφροντίδας.

Γιατί οι γιατροί συχνά «χάνουν» τη διάγνωση;

Δυστυχώς, η ιατρική έρευνα εστίαζε για δεκαετίες σχεδόν αποκλειστικά στους άντρες. Έτσι, πολλά διαγνωστικά πρωτόκολλα και εργαλεία δεν είναι σχεδιασμένα για τη γυναικεία φυσιολογία.

Οι γυναίκες, ειδικά οι νεότερες, είναι πιο επιρρεπείς σε μια κατάσταση που λέγεται στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στις μεγάλες αρτηρίες (που φαίνονται σε μια κλασική στεφανιογραφία), αλλά στα μικροσκοπικά αγγεία της καρδιάς. Το αποτέλεσμα; Πολλές γυναίκες φεύγουν από τα επείγοντα με τη διάγνωση «είναι ψυχολογικό» ή «είναι κρίση πανικού», ενώ η καρδιά τους υποφέρει σιωπηλά λόγω έλλειψης οξυγόνου.

Το «αόρατο» φορτίο και η καρδιά σου

Δεν είναι μόνο η βιολογία. Είναι και η ζωή μας. Η σύγχρονη γυναίκα στη μέση ηλικία είναι συχνά η «γενιά σάντουιτς»: φροντίζει παιδιά που μεγαλώνουν, γονείς που γερνούν, καριέρα και σπίτι. Αυτό το χρόνιο στρες, το περίφημο «mental load» (νοητικό φορτίο), είναι τοξικό.

Το χρόνιο στρες ανεβάζει την αρτηριακή πίεση, αυξάνει τη φλεγμονή στο σώμα και διαταράσσει τον ύπνο. Και όταν όλα αυτά συνδυάζονται με την πτώση των οιστρογόνων, η καρδιά μας γίνεται εξαιρετικά ευάλωτη. Πολλές γυναίκες παραμελούν την υγεία τους φροντίζοντας τους άλλους. Ήρθε η ώρα να βάλουμε τη μάσκα οξυγόνου πρώτα στον εαυτό μας.

Πώς να πάρεις την κατάσταση στα χέρια σου

Δεν χρειάζεται φόβος, χρειάζεται γνώση και στρατηγική. Η υγεία της καρδιάς στις γυναίκες είναι κάτι που μπορούμε να προστατεύσουμε. Ιδού τι μπορείς να κάνεις σήμερα:

Μάθε τους αριθμούς σου: Μην περιμένεις να αρρωστήσεις. Κάνε τακτικό check-up. Μάθε την πίεσή σου, το σάκχαρό σου και το πλήρες λιπιδαιμικό σου προφίλ (όχι μόνο την ολική χοληστερίνη, αλλά την «κακή» LDL και τα τριγλυκερίδια). Ζήτα να μετρήσεις και δείκτες φλεγμονής (όπως η hs-CRP) και, αν υπάρχει ιστορικό, συζήτησε για πιο εξειδικευμένες εξετάσεις όπως το σκορ ασβεστίου.

Μίλα για τον ύπνο σου: Αν ξυπνάς ιδρωμένη, αν ροχαλίζεις ή αν ξυπνάς κουρασμένη, μην το αγνοείς. Η άπνοια ύπνου και η αϋπνία της εμμηνόπαυσης επιβαρύνουν δραματικά την καρδιά.

Κινήσου έξυπνα: Δεν χρειάζεται να τρέξεις μαραθώνιο. Το καθημερινό περπάτημα και λίγα βάρη (ναι, βάρη!) βοηθούν τον μεταβολισμό, διατηρούν τη μυϊκή μάζα και προστατεύουν την καρδιά. Στόχευσε σε άσκηση που ανεβάζει λίγο τους παλμούς, αλλά σε ευχαριστεί.

Φάε για την καρδιά σου: Η μεσογειακή διατροφή είναι το καλύτερο φάρμακο. Ελαιόλαδο, λιπαρά ψάρια (σαρδέλες, σολομός), ξηροί καρποί, όσπρια και πολλά χόρτα. Οι φυτικές ίνες είναι οι καθαριστές των αρτηριών σου.

Διαχειρίσου το στρες: Αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο. Αλλά ακόμα και πέντε λεπτά βαθιές αναπνοές ή διαλογισμός τη μέρα μπορούν να ενεργοποιήσουν το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, ρίχνοντας τους παλμούς και την πίεση.

Γίνε συνήγορος του εαυτού σου

Όταν πας στον γιατρό, πήγαινε προετοιμασμένη. Κράτα ημερολόγιο συμπτωμάτων (πότε εμφανίζονται, τι κάνεις εκείνη την ώρα). Ρώτα ανοιχτά: «Ποιος είναι ο καρδιαγγειακός μου κίνδυνος;», «Μήπως τα συμπτώματά μου συνδέονται με την καρδιά;», «Πώς επηρεάζουν οι ορμόνες μου την πίεσή μου;».

Η υγεία της καρδιάς στις γυναίκες δεν είναι πολυτέλεια. Είναι δύναμη. Το να γνωρίζεις, να προλαμβάνεις και να διεκδικείς τη φροντίδα που σου αξίζει, είναι ο μόνος τρόπος να συνεχίσεις να είσαι η «καρδιά» της ζωής σου, δυνατή και υγιής, για πολλά, πολλά χρόνια ακόμα. Μην αφήνεις την καρδιά σου να ψιθυρίζει στο κενό. Άκουσέ την.

Μπορεί να σε ενδιαφέρει

Διάβασε ακόμα