News fever: Πώς έμαθα να αναπνέω ξανά, όταν η επικαιρότητα με έκανε να νιώθω μουδιασμένη

Πριν από μερικά χρόνια, αν έσκαγε μια είδηση για ένα τεράστιο σκάνδαλο διαφθοράς, μια καταστροφική πυρκαγιά που έκαιγε τα πάντα στο πέρασμά της ή ένα τραγικό δυστύχημα που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, το κινητό μου θα έπαιρνε φωτιά. Οι ομαδικές συνομιλίες θα γέμιζαν με οργισμένα μηνύματα, τα social media θα πλημμύριζαν από αναλύσεις, και η διάθεση για άμεση αντίδραση θα ήταν διάχυτη. Εκείνες τις μέρες, νιώθαμε όλοι μια υποχρέωση να είμαστε σε εγρήγορση.

Σήμερα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Όταν το χάος της επικαιρότητας χτυπάει την οθόνη μου, πολλές φορές επικρατεί απλώς σιωπή. Το επόμενο πρωί, ελάχιστοι φίλοι μου το αναφέρουν. Και αν το κάνουν, είναι με μια δόση κυνισμού ή εξάντλησης.

Αν η προηγούμενη δεκαετία στην Ελλάδα χαρακτηρίστηκε από μια διαρκή, σχεδόν ηλεκτρισμένη αντίδραση –πορείες στο Σύνταγμα, ατέρμονες πολιτικές συζητήσεις, μια μόνιμη αγωνία για το αύριο– τώρα εγώ, όπως και πολλοί γύρω μου, βιώνω κάτι τελείως διαφορετικό. Μια μορφή συναισθηματικής παράλυσης. Σαν να έχει γεμίσει ο «σκληρός δίσκος» του μυαλού μου και να μην υπάρχει πια καθόλου χώρος για άλλο ένα σοκ.

Η φράση που πιάνω τον εαυτό μου να επαναλαμβάνει ξανά και ξανά είναι μία: «Είμαι τόσο κουρασμένη». Ακόμη και μπροστά σε ακραίες δηλώσεις πολιτικών, σε εξωφρενικές ανατιμήσεις στο ράφι του σούπερ μάρκετ ή σε εικόνες καταστροφής, η αντίδρασή μου συχνά περιορίζεται σε ένα άδειο βλέμμα. Έχω μουδιάσει. Δεν μπορώ άλλο να παρακολουθώ.

Αυτό το μούδιασμα το νιώθω πλέον σωματικά. Παλιότερα, διάβαζα κάθε νομοσχέδιο, παρακολουθούσα τις ειδήσεις με μανία και κατέβαινα στους δρόμους. Τώρα, μια απλή είδηση για μια οικογένεια που χάνει το σπίτι της σε πλειστηριασμό ή για το πώς η ακρίβεια διαλύει τον μισθό μας μέχρι τις 15 του μήνα, είναι αρκετή για να με κατακλύσει με ένα πνιγηρό άγχος. Τις προάλλες, χρειάστηκε να κλείσω τον υπολογιστή και να ακυρώσω μια έξοδο, γιατί ένιωθα έναν κόμπο στο στομάχι που δεν με άφηνε να αναπνεύσω.

Ξέρω πια ότι ο μόνος τρόπος που βρίσκει μερικές φορές το μυαλό μου για να αντέξει, είναι να «κάνει τον νεκρό». Όταν δεν βρίσκω ασφαλή διέξοδο, ο εγκέφαλός μου απλώς κατεβάζει ρολά.

Διαβάζοντας πρόσφατα αναλύσεις ψυχολόγων για το πώς λειτουργούμε σε περιόδους κρίσης, κατάλαβα το γιατί. Όταν ο φόβος και η διαρκής αίσθηση απειλής καταλαμβάνουν το νευρικό μας σύστημα, ενεργοποιούνται οι αρχέγονες αντιδράσεις μας: πάλη, φυγή ή πάγωμα. Ο οργανισμός μου πλημμυρίζει από κορτιζόλη και αδρεναλίνη. Όμως, αυτός ο μηχανισμός είναι φτιαγμένος για να με γλιτώσει από ένα λιοντάρι, όχι για να με κρατάει σε μόνιμο συναγερμό για το αν θα μπορέσω να πληρώσω το ρεύμα τον χειμώνα, αν το σύστημα υγείας θα αντέξει ή αν η χώρα θα καίγεται κάθε καλοκαίρι.

Ζω σε μια συνεχή «αντίληψη απειλής». Είναι η περίφημη «μαθημένη αβοηθησία»: η αίσθηση ότι, ό,τι κι αν κάνω, τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει. Κι έτσι, καταλήγω στο παθητικό doomscrolling τα βράδια στο κρεβάτι, κοιτάζοντας την καταστροφή να περνάει από την οθόνη μου σαν ταινία.

Φυσικά, αμέσως μετά έρχεται η ενοχή. «Πώς μπορώ να κοιτάζω αλλού όταν άλλοι άνθρωποι υποφέρουν πραγματικά;». Όμως έμαθα ότι αυτή η ενοχή είναι απλώς το σημάδι ότι παραμένω άνθρωπος. Δεν πρέπει να την αφήνω να με τιμωρεί και να προσθέτει βάρος στην ήδη υπάρχουσα παράλυση.

Για να σπάσω αυτόν τον κύκλο, άρχισα να εφαρμόζω μερικούς δικούς μου, πρακτικούς κανόνες επιβίωσης.

Πρώτον, δίνω όνομα σε αυτό που νιώθω. Όταν νιώθω το μούδιασμα να έρχεται, λέω στον εαυτό μου: «Νιώθω εγκλωβισμένος, αλλά αυτή τη στιγμή, στο δωμάτιό μου, είμαι ασφαλής».

Δεύτερον, έβαλα αυστηρά όρια στην ενημέρωσή μου. Οργάνωσα διαλείμματα: «Δεν θα ανοίξω κανένα site ειδήσεων την Κυριακή». Επιλέγω πλέον να διαβάζω αναλύσεις σε βάθος, παρά να βομβαρδίζομαι από clickbait τίτλους που παίζουν με το συναίσθημά μου για να κερδίσουν κλικ.

Τρίτον, αναζήτησα εναλλακτικές που μπορώ να ελέγξω. Αν δεν μπορώ να λύσω την παγκόσμια κλιματική κρίση ή την ακρίβεια, μπορώ να βοηθήσω σε μια τοπική εθελοντική δράση. Μπορώ να στηρίξω τον γείτονά μου. Μπορώ να κάνω κάτι μικρό, χειροπιαστό.

Το πιο σημαντικό που προσπαθώ να θυμάμαι είναι πως η αποσύνδεση δεν σημαίνει ότι έγινα αναίσθητος. Σημαίνει ότι το σύστημά μου προσπαθεί να με κρατήσει όρθιο. Το να φροντίζω το μυαλό μου δεν είναι φυγή από την πραγματικότητα της Ελλάδας του σήμερα· είναι η μόνη προϋπόθεση για να παραμείνω λειτουργικός, να κρατήσω τις αξίες μου ζωντανές και να μπορώ να προσφέρω, χωρίς να με καταπιεί το σκοτάδι.

Μπορεί να σε ενδιαφέρει

Διάβασε ακόμα

Πώς αποφάσισα να εγκαταλείψω τη ζώνη άνεσης μου (και γιατί ήταν η καλύτερη επιλογή που έκανα ποτέ)