Η σιωπηλή φθορά: Όταν έχασα τον εαυτό μου σε μια σχέση και πώς βρήκα πάλι τη δύναμή μου

Θυμάμαι την εποχή που ένιωθα ότι ένα κομμάτι μου είχε εξαφανιστεί. Δεν ήταν η τυπική σχέση με φωνές και έντονες συγκρούσεις που βλέπεις στις ταινίες. Αντίθετα, η φθορά ήρθε αθόρυβα, ύπουλα, σαν μια αργή εξασθένιση της δικής μου φωνής, της δικής μου παρουσίας, μέσα στην ίδια μου τη ζωή. Ήταν σαν ένα αόρατο κύμα που σιγά σιγά με σκέπαζε, αφήνοντάς με να αναπνέω όλο και πιο δύσκολα, χωρίς να καταλαβαίνω ακριβώς τι συνέβαινε.

Κάθε μέρα, ένιωθα ότι προσπαθούσα όλο και περισσότερο να μη «ταράξω τα νερά», να μην προκαλέσω αντιδράσεις, να κρατήσω μια επίπλαστη ηρεμία. Αυτό σήμαινε πως αντί να εκφράσω τις σκέψεις μου, τους φόβους μου, τις επιθυμίες μου, τις κρατούσα μέσα μου. Και, χωρίς να το συνειδητοποιήσω, άρχισα να περιορίζομαι σε σημεία όπου κάποτε ένιωθα απόλυτη σταθερότητα και ασφάλεια. Ο χώρος μου συρρικνώθηκε, ο κόσμος μου μίκρυνε, και εγώ μαζί του.

Μια μέρα, σαν κεραυνός εν αιθρία, εμφανίστηκε μια σκέψη που με ξάφνιασε, σχεδόν με τρόμαξε: «Πότε έγινα άνθρωπος πλήρους απασχόλησης στη διατήρηση της ηρεμίας — και μερικής απασχόλησης φάντασμα;». Ήταν σαν να κοιτούσα έναν ξένο στον καθρέφτη, έναν άνθρωπο που δεν αναγνώριζα. Έναν άνθρωπο που είχε χάσει την λάμψη του, την αυθορμητότητα του, την ουσία του. Αν αυτό σου είναι γνώριμο, αν νιώθεις κάτι παρόμοιο, θέλω να κρατήσεις αυτό: δεν σημαίνει ότι είσαι χαλασμένος, ούτε δραματική, ούτε υπερβολική. Το ένιωσα και εγώ. Και ξέρω πως αυτό που συμβαίνει είναι πως ένα κομμάτι σου προσπαθεί απεγνωσμένα να σε προστατεύσει. Η επίγνωση αυτής της σκληρής πραγματικότητας είναι το πρώτο, το πιο γενναίο βήμα για να ξαναπάρεις τον χώρο σου, να ξαναβρείς τον εαυτό σου.

Θέλω να μοιραστώ μαζί σου κάποιες ενδείξεις που μπορεί να εμφανίζονται όταν μια σχέση σε φθείρει, γιατί τις έζησα στο πετσί μου. Θα σου πω επίσης τρόπους να τις προσεγγίσεις με μεγαλύτερη καθαρότητα και φροντίδα, γιατί αυτό έκανα κι εγώ για να βγω από αυτό.

Πότε ένιωσα ότι η σχέση μου άρχισε να με φθείρει;

Τα σημάδια δεν εμφανίστηκαν ποτέ όλα μαζί. Ούτε είχαν την ίδια ένταση κάθε φορά. Πολλές φορές, ήταν τόσο διακριτικά, τόσο δήθεν «αθώα», που μοιάζαν με μικρές, επαναλαμβανόμενες λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Ήταν μικρές αιχμές, μικρά υπονοούμενα, μικρές απορρίψεις. Όταν όμως συσσωρεύτηκαν, όταν άρχισαν να σχηματίζουν ένα μοτίβο, έγραψαν μια ολόκληρη, θλιβερή ιστορία για το πώς ένιωθα μέσα στη σχέση αυτή. Μια ιστορία που, για πολύ καιρό, δεν τολμούσα να διαβάσω.

Συμπτώματα που άξιζε να παρατηρήσω (και παρατήρησα αργά):

• Ανεξήγητη εξάντληση μετά από συζητήσεις ή συναντήσεις: Θυμάμαι να νιώθω σαν να είχα αδειάσει συναισθηματικά, σαν να μου είχαν ρουφήξει όλη την ενέργεια. Μιλούσαμε, γελούσαμε, αλλά μετά ένιωθα εξουθενωμένη. Σαν να είχα τρέξει μαραθώνιο χωρίς να το καταλάβω.
• Μόνιμη αμφιβολία: Κάθε τι που επρόκειτο να πω, το περνούσα από κόσκινο. Δύσκολες σκέψεις για το αν θα κριθώ, αν θα παρεξηγηθώ, αν θα ενοχλήσω. Ζούσα με ένα διαρκές άγχος για το πώς θα αντιδράσει ο άλλος/η άλλη. Η αυθορμησία μου είχε χαθεί.
• Συγγνώμες που ακούγονταν συχνά αλλά δεν συνοδεύονταν από αλλαγή: Ή χειρότερα, συγγνώμες που καταλήγα να λέω εγώ, απλώς για να τελειώσει μια ένταση, για να επανέλθει η «ηρεμία» που τόσο ποθούσα. Ακόμη κι όταν ήξερα ότι δεν έφταιγα.
• Υπερεπαγρύπνηση – το «περπάτημα στις μύτες»: Ζούσα σαν να βρισκόμουν σε ναρκοπέδιο. Έκανα πρόβες διαλόγων από πριν, φίλτραρα συνεχώς τις λέξεις μου, απλώς για να αποφύγω μια έκρηξη, μια παρεξήγηση, μια ακόμα κακή στιγμή. Ήταν σαν να είχα γίνει ειδικός στην αποφυγή, όχι στην επικοινωνία.
• Όρια που αντιμετωπίζονταν με ειρωνεία, ενοχές ή τιμωρία: Κάθε φορά που προσπαθούσα να προστατεύσω τον εαυτό μου, να πω ένα «όχι», να εκφράσω μια ανάγκη, άκουγα φράσεις όπως «κάνεις θέμα», «πάλι εσύ υπερβάλλεις», ή ένιωθα την αλλαγή στη διάθεση, την απομόνωση. Τα όριά μου δεν γίνονταν σεβαστά, αλλά γίνονταν αντικείμενο χειρισμού.
• Μετατόπιση ευθύνης: Ό,τι κι αν συνέβαινε, όποιο πρόβλημα κι αν προέκυπτε, τελικά «έφταιγα εγώ». Ακόμη και όταν απλώς εξέφραζα ότι πονάω, ότι δυσκολεύομαι, ότι χρειάζομαι κάτι. Η δική μου οπτική γωνία δεν είχε σημασία.

Τι έκανα για να αλλάξω την κατάσταση (πρακτικά βήματα)

Δεν χρειάστηκε να λύσω τα πάντα σε μία κουβέντα ή σε μία ημέρα. Ήταν ένα ταξίδι, και μικρές, σταθερές κινήσεις με βοήθησαν να δω πιο καθαρά τι συνέβαινε και τι πραγματικά χρειαζόμουν.

• Δοκίμασα μικρά, ξεκάθαρα όρια: Ξεκίνησα με απλά πράγματα. Μια φράση όπως «δεν μπορώ να μιλήσω όταν ανεβαίνουν οι τόνοι» χρειάστηκε να συνοδεύεται από μια σταθερή πράξη (παύση, αποχώρηση, επιστροφή στη συζήτηση όταν υπήρχε ηρεμία). Ήταν δύσκολο στην αρχή, αλλά κάθε φορά που το έκανα, ένιωθα ένα μικρό κομμάτι της δύναμής μου να επιστρέφει.
• Χρησιμοποίησα το σώμα μου ως πυξίδα: Άρχισα να ακούω το σώμα μου. Μετά την επαφή με τον άλλο, τι ένιωθα; Άνοιγμα ή σφίξιμο; Ηρεμία ή ένταση; Ξεκούραση ή εξάντληση; Το σώμα μου ήταν πιο ειλικρινές από το μυαλό μου τις περισσότερες φορές και μου έδινε αληθινές απαντήσεις.
• Επανενεργοποίησα το δίκτυο στήριξής μου: Μίλησα με ένα άτομο εμπιστοσύνης, έναν φίλο ή μια φίλη που είχα παραμελήσει. Αναζήτησα ακόμη και επαγγελματική υποστήριξη, κάτι που με βοήθησε αφάνταστα να ξετυλίξω το κουβάρι των συναισθημάτων μου.
• Έβαλα τη φροντίδα μου στο πρόγραμμα: Ύπνος, φαγητό, κίνηση, μικρές στιγμές αποφόρτισης. Δεν ήταν πολυτέλεια· ήταν η βάση για να μπορέσω να σταθώ ξανά στα πόδια μου. Ήταν σαν να ξαναχτίζω το σπίτι μου από τα θεμέλια.
• Έκανα χώρο για την αλήθεια μου χωρίς απολογία: Συνειδητοποίησα ότι μπορούσα να νιώθω δύο πράγματα μαζί – αγάπη και κούραση, ελπίδα και πόνο – χωρίς αυτό να ακυρώνει την εμπειρία μου. Το να αναγνωρίζω και να αποδέχομαι αυτή την πολυπλοκότητα ήταν ένα τεράστιο βήμα.

Αν φοβάσαι την αντίδραση όταν βάζεις όρια, θέλω να ξέρεις ότι αυτό από μόνο του είναι σημαντική πληροφορία. Η ασφάλειά σου —τόσο η συναισθηματική όσο και η πρακτική— αξίζει να προηγείται. Το έμαθα με τον δύσκολο τρόπο.

Τι κρατάω στο μυαλό μου από αυτή την εμπειρία

Η ηρεμία δεν είναι ένα έπαθλο που κερδίζεις όταν είσαι «τέλειος/α» ή όταν δεν ενοχλείς κανέναν. Σε μια υγιή σχέση, η γαλήνη χτίζεται από κοινού, μέσω αληθινής επικοινωνίας και σεβασμού, όχι μέσω αυτολογοκρισίας και διαρκούς προσαρμογής του ενός στον άλλο.

Τα όριά σου δεν είναι αγένεια. Είναι ένας καθαρός τρόπος να δείχνεις πώς θέλεις να σου φέρονται και τι θα κάνεις εσύ για να προστατεύσεις τον εαυτό σου όταν αυτό δεν συμβαίνει. Είναι η δήλωση της αξίας σου.

Δεν χρωστάς να μικραίνεις για να χωρέσεις σε κανενός τον κόσμο, σε καμία σχέση. Η εξέλιξή σου, η χαρά σου, οι φίλοι σου, η δημιουργικότητά σου δεν είναι απειλή για κανέναν. Είναι κομμάτια της ζωής σου που αξίζουν χώρο, αέρα και φως.

Και κάτι τελευταίο, κάτι που το πιστεύω βαθιά: η δύναμή σου δεν εξαφανίστηκε. Μπορεί να κουράστηκε ή να θόλωσε μέσα στην καθημερινή ένταση, μέσα στην σιωπηλή φθορά, όμως παραμένει εκεί. Με μικρά, σταθερά βήματα και με υποστήριξη, μπορείς να ξαναβρείς πρόσβαση σε περισσότερη χαρά, καθαρότητα και αυτοσεβασμό. Και αυτό, σταδιακά, σε βοηθά να επιστρέψεις σε εσένα. Σε έναν δυνατό, αυθεντικό, γεμάτο ζωή εαυτό, που είναι εκεί και σε περιμένει.

Μπορεί να σε ενδιαφέρει

Διάβασε ακόμα

Explorationship: Όταν η σχέση γίνεται χώρος δοκιμής και όχι υπόσχεση