Πώς να αποφύγεις την… ψυχολογική αποφυγή;

Σύμφωνα με την Ένωση Άγχους και Κατάθλιψης της Αμερικής, οι αγχώδεις διαταραχές μαστίζουν περίπου το 19,1 τοις εκατό του πληθυσμού των ΗΠΑ, καθιστώντας τες το πιο κοινό πρόβλημα ψυχικής υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε αύξηση του άγχους κατά 25% από την εμφάνιση του COVID-19. Ενώ το άγχος μπορεί να είναι οδυνηρό και ακρωτηριαστικό για πολλούς, η Luana Marques, καθηγήτρια ψυχιατρικής, υποστηρίζει, σε πρόσφατο άρθρο της στο Psychology Today, ότι δεν είναι το βασικό ζήτημα. Ο αληθινός κακός, που εμποδίζει την ικανότητά μας να ζούμε μια ζωντανή και θαρραλέα ζωή, είναι η ψυχολογική αποφυγή.

Τι είναι η ψυχολογική αποφυγή;

Έχετε πιάσει ποτέ τον εαυτό σας να αποφεύγει κάτι που σας προκαλεί δυσφορία ή άγχος; Ίσως είναι μια δύσκολη συζήτηση με ένα αγαπημένο σας πρόσωπο, ένα έργο εργασίας που καθυστερούσατε ή ακόμα και το να πάτε στον οδοντίατρο. Αν και η παρόρμηση για αποφυγή μπορεί να είναι έντονη, η υποταγή σε αυτή την παρόρμηση σπάνια λειτουργεί καλά. Η ψυχολογική αποφυγή αναφέρεται σε οποιαδήποτε απάντηση σε μια αντιληπτή απειλή που φέρνει άμεση συναισθηματική ανακούφιση αλλά έρχεται με μακροπρόθεσμες αρνητικές συνέπειες. Αυτό θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε, από κατάχρηση ουσιών μέχρι απλώς να αποσπάσετε την προσοχή σας με την τηλεόραση ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ουσιαστικά, η αποφυγή μας δίνει γρήγορη αλλά προσωρινή ανακούφιση από την ταλαιπωρία ενώ μας κρατά κολλημένους μακροπρόθεσμα.

https://www.instagram.com/p/Csjtw6qOrHD/

Γιατί αποφεύγουμε;

Φανταστείτε ένα εσωτερικό θερμόμετρο που μετράει την ταλαιπωρία σας σε πραγματικό χρόνο, που κυμαίνεται από το μηδέν (γαλήνιο και ήρεμο) έως το εκατό (στα όρια της έκρηξης από το άγχος, τον φόβο και το στρες). Όσο υψηλότερη είναι η ανάγνωση, τόσο πιο έντονη είναι η παρόρμησή σας να αποφύγετε και να ανακουφίσετε την ενόχληση. Είναι μια φυσική απάντηση, καθώς κανείς δεν απολαμβάνει να αισθάνεται άβολα.

Ωστόσο, το θέμα δεν βρίσκεται στην ίδια τη δυσφορία αλλά στις αντιδράσεις μας σε αυτήν. Αποφεύγοντας τις προκλήσεις, δίνουμε σήμα στον εγκέφαλό μας ότι ο μόνος τρόπος για να χειριστούμε δύσκολες καταστάσεις είναι να φύγουμε αντί να τις αντιμετωπίσουμε. Αυτό ενισχύει τα ένστικτα αποφυγής μας. Όσο περισσότερο παραμερίζουμε, τόσο περισσότερο διαιωνίζουμε έναν ατελείωτο κύκλο δυσφορίας που σταδιακά διεισδύει σε κάθε πτυχή της ζωής μας.

Ποιο είναι το μακροπρόθεσμο κόστος;

Η επίμονη εξάρτηση από την ψυχολογική αποφυγή έχει βαρύ τίμημα, καθώς εμποδίζει την επιδίωξή μας για μια γενναία και ικανοποιητική ζωή, ενώ παράλληλα εμποδίζει την προσωπική και επαγγελματική μας ανάπτυξη. Αποφεύγοντας τη δυσφορία, χάνουμε ανεκτίμητες μαθησιακές εμπειρίες και τις ευκαιρίες που αυτές προσφέρουν.

Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε τον κύκλο της ψυχολογικής αποφυγής;

Είναι ένα κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί, καθώς η αποφυγή μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια αγωνία και χαμένες ευκαιρίες στη ζωή. Για να απαλλαγούμε από αυτήν την παγίδα που επιβάλλεται από τον εαυτό μας, πρέπει να εφαρμόσουμε δύο βασικές στρατηγικές: να αναγνωρίσουμε τα πρότυπα αποφυγής και να αγκαλιάσουμε τη δυσφορία.

Το πρώτο βήμα για να ξεφύγουμε από την αποφυγή είναι να αναγνωρίσουμε πότε ασχολούμαστε με αυτήν. Αυτό μπορεί να είναι ένα δύσκολο έργο, καθώς η αποφυγή εκδηλώνεται συχνά ως ανεπαίσθητοι περισπασμοί ή φαινομενικά αθώες δικαιολογίες. Με το να προσέχουμε περισσότερο τις συμπεριφορές μας και να αναγνωρίζουμε πότε αποφεύγουμε ορισμένες καταστάσεις, μπορούμε να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τα πρότυπα αποφυγής μας.

https://www.instagram.com/p/Csb4n7EuWcF/

Η δεύτερη στρατηγική είναι να εξασκηθείτε στην ανοχή της δυσφορίας. Αυτό περιλαμβάνει το να εκθέτουμε σκόπιμα τον εαυτό μας σε άβολες καταστάσεις και να μάθουμε να αντέχουμε την προκύπτουσα στενοχώρια χωρίς να φεύγουμε. Είναι απαραίτητο να προσεγγίσουμε αυτή τη διαδικασία σταδιακά και να συμπεριφερόμαστε με συμπόνια. Με την πάροδο του χρόνου, μπορούμε να αναπτύξουμε την ικανότητα να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά τη δυσφορία και να απελευθερωθούμε από τον κύκλο της αποφυγής.

Το να σπάσετε τον κύκλο της αποφυγής μπορεί να είναι ένα δύσκολο ταξίδι, αλλά είναι σημαντικό να θυμάστε ότι, ενώ η αποφυγή μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, τελικά οδηγεί σε μακροχρόνια ταλαιπωρία και χαμένες ευκαιρίες. Αναγνωρίζοντας τον κύκλο και κλίνοντας στη δυσφορία, μπορούμε να ασχοληθούμε καλύτερα με τις προκλήσεις της ζωής και να επιδιώξουμε πιο ικανοποιητικές, τολμηρές ζωές.